ဥပေဒအရ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္

by | Feb 6, 2016 | Criminal, Lawpost | 0 comments

မိမိကိုယ္အျခားသူတစ္ေယာက္က
ရန္ျပဳတိုက္ခိုက္လာပါက ၎အခ်ိန္တြင္ မိမိဘာျပန္လုပ္မလဲ။ မိမိကို
တစ္စံုတစ္ေယာက္ လာကယ္တာ ေစာင့္မလား။ ေနာက္တစ္ေန႔ တရားရံုးသြားျပီး
က်ဴးလြန္သူကို တရားစြဲမလား။

မိမိတို႔နိုင္ငံ၏ ရာဇသတ္ႀကီး အရ
မိမိအားတိုက္ခိုက္လာသူကို ျပန္လည္ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ရိွပါသည္။

ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္သည္
မိမိတို႔ဘဝ၏ လြပ္လပ္မႈႏွင့္ မိိမိတို႔ပိုင္ပစၥည္းမ်ားကို
ကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္ မရိွမျဖစ္လိုအပ္ပါသည္။ ထိုအခြင့္ေရးသည္ လူတို႔၏
ေမြးရာပါအခြင့္အေရးျဖစ္ပါသည္။  ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ကို ေဘးအႏၲရာယ္
ႀကီးမားမႈအတိုင္းအတာကို လိုက္၍ က်င့္သံုးရန္ ဥပေဒအရ သတ္မွတ္ထားပါသည္။
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ကို အသံုးခ်ရာ၌ လိုအပ္သည္ထက္ပို၍
ေဘးအႏၲရာယ္မျပဳႏိုင္ပါ။ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္တြင္ မိမိကိုယ္ႏွင့္
မိမိပိုင္ပစၥၥည္းကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ အျခားသူႏွင့္
သူတစ္ပါးပိုင္ပစၥည္းကိုေသာ္လည္းေကာင္း ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ရိွပါသည္။

သို႔ေသာ္
ေသေဘး သို႔မဟုတ္ အျပင္းအထန္နာက်င္ေစလိမ့္မည္ဟု စိုးရိမ္ဖြယ္အေၾကာင္းမရိွက
ျပည္သူ႔႔ဝန္ထမ္း သို႔မဟုတ္ ျပည္သူ႔ဝန္္ထမ္းက ညြန္ၾကားသည့္အတိုင္း ဥပေဒအရ
သေဘာရိုးျဖင့္ ျပဳလုပ္မႈမ်ားတြင္ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္မရိွပါ။
အာဏာပိုင္မ်ားထံမွ အကာအကြယ္၊ အေစာင့္အေရွာက္ရႏိုင္ရန္
တိုင္တန္းခြင့္အခ်ိန္ရိွသည့္ ကိစၥမ်ားတြင္ ဦးစြာတိုင္တန္းရပါမည္။
အခ်ိန္ရပါလွ်က္ႏွင့္ တိုင္တန္းျခင္းမျပဳပါက
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ရိွမည္မဟုတ္ပါ။

ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္အတြင္း က်ေရာက္သည့္ဟု ဆံုးျဖတ္ထားသည့္ အမႈစီရင္ထံုးမ်ား

ေသဆံုးသြားေသာသူသည္
ေလးလံေသာ လက္နက္ကိုင္ၿပီး အျခားသူအား ရိုက္ရန္ေျပးလာၿပီး ရြယ္ေနစဥ္
တရားခံက လွံျဖင့္ထိုးလိုက္သျဖင့္ ေသဆံုးသြားသည့္အမႈတြင္ တရားခံသည္
အျပင္းအထန္နာက်င္ေစမည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းသိရိွရန္ အေၾကာင္းရိွသျဖင့္
ကိုယ္ကိုကာကြယ္ရန္ အလို႔ငွာ ေသေစသည္အထိ လွံကို အသံုးျပဳခြင့္ရိွသည္ ဟု
ဆံုးျဖတ္ထားပါသည္။

ေသသူသည္ ဇနီးႏွင့္စကားမ်ားၾကသည္တြင္
ဓါးမကိုဆြဲဲဲဲၿပီး တရားခံအား ခုတ္ရန္လာသျဖင့္ တရားခံသည္ အနီးရိွထင္းစျဖင့္
ေပါက္လိုက္ရာ ေသဆံုးသြားသည့္အမႈတြင္ တရာခံ၏ ျပဳမႈခ်က္မွာ အသက္ေဘးအႏၲရာယ္ကုိ
ကာကြယ္ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုသာ ယူဆရမည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ မိမိကိုယ္ကို
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ထက္ ပိုမိုျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္ဟုလည္း မယူဆႏိုင္ေၾကာင္း
ဆံုးျဖတ္ထားပါသည္။
 
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ ေက်ာ္လြန္သည္ဟု ဆံုးျဖတ္ထားသည့္ အမႈစီရင္ထံုးမ်ား

ေသသူသည္
တရားခံအား အရွည္ႏွစ္ေတာင္ လံုးပတ္တစ္က်ပ္ခန္႔ရိွသာ တုတ္ႏွင့္ စတင္ၿပီး
တစ္ခ်က္ႏွစ္ခ်က္ရိုက္ေသာေၾကာင့္ တရားခံသည္ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္
ရိွသည္ဆိုျခင္းမွာ မျငင္းႏို္င္၊ သို႔ရာတြင္ တရားခံသည္ ေသသူအား
ဓါးႏွင့္အခ်က္ေပါင္း ၅ ခ်က္တိတိ ထုိးခဲ့ျခင္းျဖစ္၍ ၊ ၎သည္
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ကို လိုသည္ထက္ပို၍ အသံုးျပဳမိေၾကာင္း ေပၚေပါက္သည္ဟု
ဆံုးျဖတ္ထားပါသည္။

မိတ္ေဆြျဖစ္သူအား လက္သီးႏွင့္ထိုးသူကို ဓားႏွင့္ထိုးသတ္ျခင္းသည္ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ကို လိုသည္ထက္ပို၍ အသံုးခ်ျခင္းျဖစ္ပါသည္။



ရာဇသတ္ႀကီးတြင္
ပုဒ္မ ၉၆ မွ ၁၀၆ အထိ မိမိကိုယ္နွင့္ ပစၥည္းကိုကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္နွင့္
စပ္လ်ဥ္းသည့္ ျပဌာန္းခ်က္မ်ားအား ေဖာ္ျပထားပါသည္။ 

 

 ပုဒ္မ ၉၆ ။    ။ ကာကြယ္ခုခံရာတြင္ျပဳလုပ္မႈ။

 ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္အရျပဳေသာ ျပဳလုပ္မႈသည္ ျပစ္မႈမေျမာက္။


 ပုဒ္မ ၉၇ ။    ။ လူ႔ကုိယ္ႏွင့္ ပစၥည္းမ်ားကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္။

    ပုဒ္မ ၉၇ တြင္ ပုဒ္မ ၉၉ ပါ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားကုိ မဆန္႔က်င္ဘဲ မည္သူမဆုိ —-

ပဌမ    ။      ။ လူ႔ကုိယ္ကုိ ထိခုိက္ က်ဴးလြန္သည့္ ျပစ္မႈကုိ တားဆီးရန္ မိမ္ိကုိယ္ႏွင့္ အျခားသူ၏ ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ဒုတိယ ။      ။ ခုိးမႈ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ လုယက္မႈ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အက်ဳိးဖ်က္ဆီးမႈ၊ သုိ႔တည္း မဟုတ္ ရာဇ၀တ္ျပစ္ဒဏ္ထုိက္ေသာ ေက်ာ္နင္းမႈကုိေသာ္၎၊ အဆုိပါ ျပစ္မႈမ်ဳိးကုိ က်ဴးလြန္ရန္ အားထုတ္ျခင္း ကုိေသာ္၎၊ တားဆီးရန္ မိမိပုိင္ျဖစ္ေစ၊ သူတပါးပုိင္ျဖစ္ေစ၊ ေရြ႕ေျပာင္းႏုိင္သည့္ ပစၥည္းမ်ားကုိ ၊ သု႔ိတည္းမဟုတ္ မေရြ႕ေျပာင္းႏုိင္သည့္ ပစၥည္းမ်ားကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

 ပုဒ္မ ၉၈ ။    ။ စိတ္ေပါ့သြပ္သူ စသည္တုိ႔၏ ျပဳလုပ္မႈကုိ တားဆီးရန္ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္။

 ျပဳလုပ္မႈတခုသည္
အသက္ငယ္ျခင္း၊ အေျမာ္အျမင္ အဆင္အျခင္ မျပည္စုံေသးျခင္း စိတ္ေပါ့သြပ္ျခင္း၊
မႈးယစ္ျခင္း ေၾကာင္းျခင္းရာ အမွန္မသိျခင္း တခုခုေၾကာင့္သာ ထုိျပဳလုပ္မႈကုိ
ျပဳသူအတြက္ ျပစ္ဒဏ္မထုိက္ ေသာ္လည္း၊ မည္သူမဆုိ၊ ထုိျပဳလုပ္မႈကုိ တားဆီးရန္
ျပစ္မႈေျမာက္ေသာ ျပဳလုပ္မႈ ျဖစ္ဘိသကဲ့သုိ႔ ကာကြယ္ခုခံ ပုိင္ခြင့္ ရွိသည္။

 
ပုဒ္မ ၉၉ ။    ။ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ မရွိသည့္ျပဳလုပ္မႈမ်ား။
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ကို မည္မွ်ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း။

ေသေဘးျဖစ္ေစရန္ေသာ္၎၊ အျပင္းအထန္ နာက်င္ေစရန္ေသာ္၎ စိုးရိမ္ေလာက္ဘြယ္ရာ
အေၾကာင္းယုတၱိမရွိေသာျပဳလုပ္မႈကို ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းက
ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအျဖစ္ျဖင့္ သေဘာရုိးႏွွင့္ ျပဳလုပ္လွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
ျပဳလုပ္ရန္ အားထုတ္လွ်င္၊ ထုိသုိ႔ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အားထုတ္ျခင္းတခုခုမွာ
ဥပေဒအရ ျပဳပုိင္ခြင့္အတိ အက်မရွိေသာ္လည္း ထုိျပဳလုပ္မႈ၊ အားထုတ္မႈတခုခုကုိ
တားဆီးရန္ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္မရွိ။

 ေသေဘးကုိျဖစ္ေစရန္ေသာ္၎၊
အျပင္းအထန္ နာက်င္ေစရန္ေသာ္၎ စုိးရိမ္ေလာက္ဘြယ္ရာ အေၾကာင္း ယုတၱိမရွိေသာ
ျပဳလုပ္မႈကုိ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းက ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအျဖစ္ျဖင့္ သေဘာရုိးႏွင့္
ညႊန္ၾကား သည့္အတုိင္း တဦးတေယာက္ကျပဳလုပ္လွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ျပဳလုပ္ရန္
အားထုတ္လွ်င္၊ ထုိညႊန္ၾကားခ်က္မွာ၊ ဥပေဒအရ ျပဳပုိင္ခြင့္
အတိအက်မရွိေသာ္လည္း၊ ထုိျပဳလုပ္မႈကုိ တားဆီးရန္ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္မရွိ။

ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း အာဏာပုိင္တုိ႔ထံမွ အကာအကြယ္ အေစာင့္အေရွာက္ရႏုိင္ရန္
တုိင္တန္းခြင့္ အခ်ိန္ရွိ သည့္ ကိစၥမ်ားတြင္ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္မရွိ။

ကာကြယ္ခုခံရာတြင္ ကာကြယ္ခုခံေသာ သေဘာျဖင့္ ေဘးအႏၲရာယ္ျပဳရန္ လုိအပ္သည္ထက္ ပုိ၍ျပဳ ခြင့္မရွိ။

ရွင္းလင္းခ်က္
၁ ။    ။ ျပည္သူ၀န္ထမ္းအျဖစ္ျဖင့္ျပဳေသာ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္၊ ျပဳရန္အားထုတ္ေသာ
သူသည္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းျဖစ္သည္ဟု အျပဳခံရသူက မသိလွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
ယုံၾကည္ရန္ အေၾကာင္းမရွိလွ်င္၊ ထုိသူ သည္ ထုိျပည္သူ႔၀န္ထမ္း၏ ျပဳလုပ္မႈကုိ၊
သို႔တည္းမဟုတ္ အားထုတ္မႈကုိ တားဆီးရန္ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ ခြင့္ရွိသည္။

ရွင္းလင္းခ်က္
၂ ။    ။ ျပည္သူသည္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းတဦး၏ ညႊန္ၾကားခ်က္အရ ျပဳသည္ကုိေသာ္၎၊
အားထုတ္သည္ကုိေသာ္၎ အျပဳခံရသူက မသိလွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
ယုံၾကည္ရန္အေၾကာင္းမရွိလွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ မည္သည့္အာဏာအရ ျပဳေၾကာင္းကုိ
ျပဳသူကမေျပာမဆုိလွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အာဏာကုိစာျဖင့္ ေပးထားရရွိပါလ်က္
ထုိစာကုိေတာင္းဆိုသည့္အခါ မျပလွ်င္၊ အျပဳခံရသူသည္ အဆုိပါျပည္သူ႔ ၀န္ထမ္း၏
ညႊန္းၾကားခ်က္အရ ျပဳသည္ကုိ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အားထုတ္သည္ကို တားဆီးရန္
ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ပုဒ္မ ၁၀၀ ။    ။ လူ႔ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္သည္ မည္သည့္အခါတြင္ လူေသေစရန္ျပဳႏုိင္ျခင္း။

ေအာက္ေဖၚျပပါ
ျပစ္မႈမ်ားအနက္ ျပစ္မႈတခုခုကုိ အႏၲရာယ္ျပဳသူက က်ဴးလြန္ခဲ့လွ်င္၊
တဆက္တည္းျဖစ္ေသာ အထက္ပုဒ္မတြင္ ေဖၚျပသည့္ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားကုိ
အေထာက္အကူူျပဳကာ၊ ထုိအႏၲ ရာယ္ျပဳသူကုိ ေသေစရန္ေသာ္၎၊
အျခားေဘးအႏၲရာယ္တခုခုျဖစ္ေစရန္ေသာ္၎၊ မည္သူမဆုိ၊ မိမိအလုိအ
ေလ်ာက္ျပဳ၍လူ႔ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ပဌမ    ။      ။ မကာကြယ္မခုခံလွ်င္၊ ေသေဘးသုိ႔ေရာက္ေစျခင္းအတြက္ စုိးရိမ္ဘြယ္ရာျဖစ္ေလာက္ ေအာင္ အေၾကာင္းရွိသည့္လက္ေရာက္မႈ။

ဒုတိယ    ။      ။ မကာကြယ္ မခုခံလွ်င္ အျပင္းအထန္ နာက်င္ေစျခင္းအတြက္
စုိးရိမ္ဘြယ္ရာျဖစ္ ေလာက္ေအာင္ အေၾကာင္းရွိိသည့္ လက္ေရာက္မႈ။

တတိယ    ။      ။ မုဒိမ္းက်င့္ရန္ အၾကံအစည္ႏွင့္ က်ဴးလြန္သည့္လက္ေရာက္မႈ။

စတုတၳ    ။      ။ ကာမရာဂစိတ္ကုိ ဓမၼတာအတုိင္းမဟုတ္ဘဲ ေရာင္ရဲေအာင္ျပဳလုပ္ရန္အၾကံႏွင့္ က်ဴးလြန္သည့္ လက္ေရာက္မႈ။

ပဥၥမ    ။      ။ လူကုိခုိးယူရန္အၾကံႏွင့္ေသာ္၎၊ ေသြးေဆာင္ေခၚငင္ရန္အၾကံႏွင့္ေသာ္၎ က်ဴး လြန္သည့္လက္ေရာက္မႈ။

ဆဠမ    ။      ။ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအာဏာပုိင္တုိ႔ထံ
တုိင္တန္းႏုိင္ခြင့္ မရႏုိ္င္ ဟုစုိးရိမ္ဘြယ္ရာျဖစ္ေလာက္ေအာင္အေၾကာင္းကုိ
ျဖစ္ေစၿပီးလွ်င္၊ တဦးတေယာက္သာသူအား မတရား ခ်ဳပ္ေႏွာင္ ထားရန္အၾကံႏွင့္
က်ဴးလြန္သည့္ လက္ေရာက္မႈ။

ပုဒ္မ ၁၀၁ ။    ။ လူ႔ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ မည္သည့္အခါတြင္ ေသေစျခင္းမွ တပါး၊ အျခားေဘးအႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစရန္ျပဳႏုိင္ျခင္း။


တဆက္တည္းျဖစ္ေသာ
အထက္ပုဒ္မတြင္ ေဖၚျပထားေသာ အႏၲရာယ္ျပဳသူက ျပစ္မႈမ်ား အနက္ တခုခုကုိ
က်ဴးလြန္ခဲ့သည္ မဟုတ္လၽွင္၊ ထုိအႏၲရာယ္ျပဳသူေသေအာင္ မည္သူမဆုိ၊
မိမိအလုိအေလ်ာက္ လူ႔ကုိယ္ ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင္မရွိ၊ သုိ႔ရာတြင္ ပုဒ္မ
၉၉တြင္ေဖၚျပသည့္ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားကုိ အေထာက္ အထားျပဳကာ၊ အႏၲရာယ္ျပဳသူကုိ
ေသေစျခင္းမွတပါး အျခားေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစရန္ မည္သူမဆုိ၊ မိမိအလုိအေလ်ာက္ျပဳ၍
လူ႔ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။


ပုဒ္မ ၁၀၂ ။    ။ လူ႔ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ စတင္ျဖစ္ေပၚသည့္အခါႏွင့္ ဆက္လက္တည္ရွိေနမည့္ ကာလအပုိင္းအျခား။


ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ျခင္း မရွိေသးေသာ္လည္း ျပစ္မႈကုိ က်ဴးလြန္ရန္ အားထုတ္မႈမွေသာ္၎၊ ၿခိမ္း ေခ်ာက္မႈမွေသာ္၎၊ လူ႔ကုိယ္ကုိေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစမႈအတြက္ စုိးရိမ္ဘြယ္ရာအေၾကာင္းေပၚေပါက္လာ သည္ ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ လူ႔ကုိယ္ကုိခုခံပုိင္ခြင့္သည္ စတင္ျဖစ္ေပၚလာသည္။ ထုိ႔ျပင္ အဆုိပါေဘးအႏၲရာယ္အတြက္ စုိးရိမ္ ဘြယ္ရာအေၾကာင္း ဆက္လက္တည္ရွိေနသမွ်ကာလပတ္လုံး လူ႔ကုိယ္ကုိကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္လည္း ဆက္လက္ တည္ရွိလ်က္ေနသည္။

ပုဒ္မ ၁၀၃ ။    ။ ပစၥည္းကာကြယ္ ခုခံပုိင္ခြင့္သည္ မည္သည့္အခါတြင္ လူကုိေသေစရန္ ျပဳႏုိင္ျခင္း။


ေအာက္ေဖၚျပပါ ျပစ္မႈမ်ားအနက္ ျပစ္မႈတခုခုကုိ မေတာ္မမွန္ျပဳသူက
က်ဴးလြန္လွ်င္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ က်ဴးလြန္ရန္ အားထုတ္လွ်င္၊ ပုဒ္မ ၉၉ တြင္
ေဖၚျပထားသည့္ ကန္သတ္ခ်က္မ်ားကုိ အေထာက္ အထားျပဳကာ၊ ထုိမေတာ္မမွန္ျပဳသူကုိ
ေသေစရန္ေသာ္၎၊ အျခားေသာအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစရန္ေသာ္၎၊ မည္သူ မဆုိ္၊ မိမိအလုိ
အေလ်ာက္ျပဳ၍ ပစၥည္းကုိကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ပဌမ    ။      ။ လုယက္မႈ။

ဒုတိယ ။      ။ ညဥ့္အခါ အိမ္ေဖါက္ထြင္းမႈ။

တတိယ။      ။ လူေနရန္ျဖစ္ေစ၊ ဥစၥာပစၥည္း ထားသုိရန္ျဖစ္ေစ အသုံးျပဳသည့္
တုိက္အိမ္စသည့္ အေဆာက္အအုံ၊ တဲ၊ ေရယာဥ္တခုခုတြင္ က်ဴးလြန္သည့္
မီးျဖင့္အက်ဳိးဖ်က္ဆီးမႈ။

စတုတၳ ။      ။ မကာကြယ္ မခုခံဘဲေနပါက
ေသေဘးကုိ ၊သုိ႔တည္းမဟုတ္ အျပင္းအထန္ နာက်င္ ျခင္းခံရမည္ကုိ
စုိးရိမ္ရန္အေၾကာင္းရွိေအာင္ က်ဴးလြန္သည့္ခုိးမႈ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
အက်ဳိးဖ်က္ဆီးမႈ၊ သုိ႔တည္း မဟုတ္ အိမ္ေက်ာ္နင္းမႈ။
 
ပုဒ္မ ၁၀၄ ။     ။ ပစၥည္းကာကြယ္ ခုခံပုိင္ခြင့္သည္ မည္သည့္အခါတြင္ ေသေစျခင္းမွတပါး၊ အျခားေဘးအႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစရန္ ျပဳႏုိင္ျခင္း။


ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ျခင္း မရွိေသးေသာ္လည္း ျပစ္မႈကုိ က်ဴးလြန္ရန္ အားထုတ္မႈမွေသာ္၎၊ ၿခိမ္း ေခ်ာက္မႈမွေသာ္၎၊ လူ႔ကုိယ္ကုိေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစမႈအတြက္ စုိးရိမ္ဘြယ္ရာအေၾကာင္းေပၚေပါက္လာ သည္ ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ လူ႔ကုိယ္ကုိခုခံပုိင္ခြင့္သည္ စတင္ျဖစ္ေပၚလာသည္။ ထုိ႔ျပင္ အဆုိပါေဘးအႏၲရာယ္အတြက္ စုိးရိမ္ ဘြယ္ရာအေၾကာင္း ဆက္လက္တည္ရွိေနသမွ်ကာလပတ္လုံး လူ႔ကုိယ္ကုိကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္လည္း ဆက္လက္ တည္ရွိလ်က္ေနသည္။

ပုဒ္မ ၁၀၅ ။     ။ ပစၥည္းကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္စတင္ျဖစ္ေပၚသည့္အခါႏွင့္ ဆက္လက္တည္ရွိ ေနမည့္ကာလအပုိင္းအျခား။

       ပစၥည္းကုိ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္သည္၊ ပစၥည္းကုိ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစမည့္ စုိးရိမ္ဘြယ္ရာ အေၾကာင္း ျဖစ္ေပၚလာသည့္အခါမွအစျပဳသည္။

ခုိးမႈမပစၥည္းကာကြယ္ ခုခံပုိင္ခြင့္သည္၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူကခုိးရာပါ
ပစၥည္းႏွင့္တကြ ထြက္ခြါသြားသည့္ တုိင္ေအာင္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအာဏာပုိင္တုိ႔၏ အကူအညီကုိရ သည္တုိင္ေအာင္၊ သုိ႔တည္း မဟုတ္
ပစၥည္းကုိ ျပန္ရသည့္တုိင္ေအာင္ ဆက္လက္တည္ေနသည္။

လုယက္မႈမွ
ပစၥည္းကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္သည္၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူက တဦးတေယာက္ေသာ သူကုိ
ေသေအာင္ေသာ္၎၊ နာက်င္ေအာင္ေသာ္၎၊ မတရားတားဆီးရန္ေသာ္၎ ျပဳေနသမွ်
ကာလပတ္လုံး၊ သုိ႔တည္း မဟုတ္ျပဳရန္ အားထုတ္ေနသမွ် ကာလပတ္လုံး၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္
တမုဟုတ္ျခင္း ေသရမည္ဟုေသာ္၎၊ တမုဟုတ္ျခင္းနာက်င္ျခင္းခံရမည္ဟုေသာ္၎၊
တမုဟုတ္ျခင္းကုိယ္တုိင္ အခ်ဳပ္အေႏွာင္ ခံရမည္ဟုေသာ္၎၊ ေၾကာက္ရြံ႕ဘြယ္ရာ
ျဖစ္ေအာင္က်ဴးလြန္သူက ျပဳေနသမွ် ကာလပတ္လုံး ဆက္လက္ တည္ေနသည္။

ရာဇ၀တ္ျပစ္ဒဏ္ထုိက္ေသာ ေက်ာ္နင္းမႈမွ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အက်ဳိးဖ်က္ဆီးမႈမွ
ပစၥည္းကာကြယ္ခု ခံပုိင္ခြင့္သည္၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူက ရာဇ၀တ္ျပစ္ဒဏ္ထုိက္ေသာ
ေက်ာ္နင္းမႈကုိ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အက်ဳိး ဖ်က္ဆီး မႈကုိ က်ဴးလြန္ေနသမွ်
ကာလပတ္လုံး ဆက္လက္တည္ေနသည္။

ညဥ့္အခါ အိမ္ေဖါက္ထြင္းမႈမွ
ပစၥည္းကာကြယ္ ခုခံပုိင္ခြင့္သည္၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူက အိမ္ကုိေဖါက္
ထြင္းျခင္းျဖင့္ အစျပဳေသာ အိမ္ေက်ာ္နင္းမႈ က်ဴးလြန္ေနသမွ်
ကာလပတ္လုံးဆက္လက္တည္ေနသည္။

ပုဒ္မ ၁၀၆ ။    ။ အျပစ္မရွိသူအား အႏၲရာယ္ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ႏုိင္ေစကာမႈ၊ ေသေစေလာက္ေသာ လက္ေရာက္မႈမွ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္။

ေသေစရန္
စုိးရိမ္ဘြယ္ရာ အေၾကာင္းရွိသည့္ လက္ေရာက္မႈမွ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ကုိ
ေဆာင္ရြက္ရာ တြင္ ကာကြယ္ခုခံသူသည္ အျပစ္မရွိသူ တဦးတေယာက္အား ေဘးအႏၲရာယ္
မျဖစ္ႏုိင္ေစဘဲ ထုိအခြင့္ကုိျဖစ္ ေျမာက္ေအာင္ မသုံးႏုိ္င္ေသာအေျခအေနသုိ႔
ေရာက္ရွိေနလွ်င္၊ ထုိအျပစ္မရွိသူအား ေဘးအႏၲရာယ္ ျဖစ္ႏုိင္ေစ မည့္
အေၾကာင္းရွိေသာ္လည္း မိမိ၌ ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ဥပမာ။

လူတစုသည္ ေမာင္ျဖဴကုိ သတ္ရန္ အားထုတ္၍ ေမာင္ျဖဴအား အႏၲရာယ္ျပဳ၏။
ေမာင္ျဖဴသည္ ထုိလူစု ကုိ ေသနတ္ႏွင့္မပစ္ခတ္ဘဲ
ကာကြယ္ခုခံပုိင္ခြင့္ကုိျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ မသုံးႏုိင္သည့္ အေျခသုိ႔ ေရာက္ရွိ
ေနသည္။ ပစ္ခတ္ျပန္လွ်င္လည္း ထုိလူစုႏွင့္ ေရာေႏွာလ်က္ရွိသည့္ ကေလးမ်ားကုိ
အႏၲရာယ္မျဖစ္ႏုိင္ေစဘဲ မပစ္မခတ္ ႏုိင္ေသာ အေျခသုိ႔ ေရာက္ရွိေနျပန္သည္။
ထုိအေျခတြင္ ေသနတ္ပစ္ခတ္ျခင္းေၾကာင့္ ကေလးတေယာက္ ေယာက္ကုိ ေဘးအႏၲရာယ္
ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ္လည္း ကာကြယ္ခုခံသူ ေမာင္ျဖဴသည္ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္ရာမေရာက္။


မိမိကုိယ္တိုင္က မတရားေစာ္ကားသူ ျဖစ္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ရန္စသူ ျဖစ္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္မရိွပါ။
ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္အရ
ျပန္လွန္ျပဳလုပ္မႈသည္ လုိအပ္သည္ထက္ပို၍ ေဘးအႏၲရာယ္ျပဳခြင့္မရိွဟုေသာ္
ကန္႔သတ္ခ်က္မွာ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္ေပၚေပါက္သည့္ အမႈအားလံုးလိုလိုမွာပင္
အေရးပါေသာ ဥပေဒသျဖစ္ပါသည္။ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္သည္ မိမိကိုယ္ရန္ျပဳသူအား
လတ္စားေခ်ျခင္းမဟုတ္ဘဲ လတ္တေလာ ၿခိမ္းေျခာက္တိုက္ခိုက္ေနသည့္အေပၚ
လိုအပ္သေလာက္သာ ျပန္လည္ကာကြယ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။