ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၄ အရ စိတ်ပေါ့သွပ်သူ၏ ပြုလုပ်မှုသည် စိတ်ပေါ့သွပ်ခြင်းကြောင့် ပြုစဉ်အခါက မိမိ၏ ပြုလုပ်မှုသည် မည်သို့ သဘောရှိသည်ကိုသော်၎င်း၊ မတော်မမှန်သည်ကို သော်၎င်း၊ ဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သည်ကိုသော်၎င်း မသိနိုင်သော သူ၏ ပြုလုပ်မှုသည် ပြစ်မှု မမြောက်။

စိတ်ပေါ့သွပ်နေသဖြင့် မိမိစိတ်ကို မိမိမသိနိုင်သည့်အတွက် ကျူးလွန်သည့် ပြစ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။

ဤအမှုမျိုးတွင် အဓိက အကျဆုံးအချက်မှာ တရားခံသည် စွပ်စွဲသော ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ်က မိမိပြုလှုပ်မှုသည် မည်သို့ သဘော ရှိသည်ကိုသော်၎င်း၊ မတော်မမှန်သည်ကိုသော်၎င်း၊ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ကိုသော်၎င်း မသိနိုင်လောက်အောင် စိတ်ပေါ့သွပ် ခြင်းက ၎င်း၏
အသိတရားများကို ပျက်ပြားစေခြင်း ရှိမရှိဖြစ်သည်။ ( ပထမနှင့် ဦးလှခိုင်၊ ၁၉၅၈၊ မတစ ၁၄၃ – ၁၄၈ လွှတ်တော်)

စိတ်ပေါ့သွပ်ခြင်း၏ စေ့ဆော်ချက်အားလုံးသည် ထိန်းချုပ်၍ မရနိုင်သည်မဟုတ်၊ စိတ်ပေါ့သွပ်သော ပြစ်မှု ကျူးလွန်သူ၌ မိမိပြုလုပ်မှုမှာ မည်သို့ သဘောရှိသည်ကိုသော်၎င်း၊ မတော်မမှန်သည်ကိုသော်၎င်း ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ကိုသော်၎င်း၊ မသိနိုင်လောက်အောင်
ဆိုးဝါးသည့် စိတ်ပေါ့သွပ်မှုမရှိလျှင်၊ ထိုသူအပေါ် ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေခြင်းမရှိ (မောင်ဘိုးသာ၊ ပီ ဂျေ အယ်လ် ဘီ၊ ၂၄၉)။

ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်စဉ်အချိန်၌ ရူးသွပ်နေမှသာ ဤပုဒ်မအရ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပြစ်မှုကို မကျူးလွန်မီနှင့် ကျူးလွန်ပြီး နောက် ရူးသွပ်နေခြင်းသည် ကျူးလွန်စဉ်အချိန်က တရားခံ၏ စိတ်အခြေအနေကို ခန့်မှန်းနိုင်သည့်အထောက်အထားများ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအထောက် အထားများကြောင့် တရားခံသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ်အချိန်က ရူးသွပ်နေသည်ဟု တထစ်ချ ယူဆရန် မဟုတ်။

တစ်ချိန်က ရူးသွပ်ဖူးသည့်အကြောင်းကြောင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ်ကလည်း ရူးသွပ်နေမည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။ အလားတူပင် ပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီးနောက် ရူးသွပ်သွားသောကြောင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ် ကကလည်း ရူးသွပ်နေခြင်းဖြစ်ရမည်ဟု တထစ်ချမဆိုသာ။ တရားရုံးအနေဖြင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ် အချိန်က တရားခံ၏ စိတ်အချေအနေမှာ မည်သို့ရှိသည်ဟုသာ ဆုံးဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။

ရူးသွပ်သူကို ရုံးတွင်စစ်ဆေးသည့်အခါ မည်သို့မည်ပုံဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ အခန်း ၃၄ တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

ရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည် မိမိရှေ့၌ထွက်ဆိုသော ထွက်ဆိုချက်များအရ တရားခံသည်ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့်အချိန်က စိတ်ပေါ့သွပ်သည့်အကြောင်းကြောင့် မိမိပြုလုပ်သည့်သဘောကို သိနိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း၊ သို့မဟုတ် အမှားအယွင်း ပြုလုပ်နေသည်ကိုဖြစ်စေ။ ဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်နေသည်ကိုဖြစ်စေ သိနိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း ကျေနပ်လျှင် တရားခံကို အပြီးအပြတ်လွှတ်ရမည်ဟု ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးပုဒ်မ ၄၆၉ ကို ၄၇၀ နှင့်တွဲ၍ ပြဌာန်းထားသည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်ချိန်၌ တရားခံသည် စိတ်ပေါ့သွပ်နေကြောင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သက်သေခံချက်တင်ပြရန်မလို။ အမှုစစ်သည့်အချိန်၌ စိတ်ပေါ့သွပ်နေသည့်အကြာင်းကြောင့် အမှုကိုထုချေနိုင်စွမ်းရှိမရှိနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုပြုသည့်အခါ တရားခံကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှှိတစ်ဦးအား စစ်ဆေးခိုင်းရန်လိုသည်ဟု ဥပဒေက ဆိုသည်။ [ ၁၉၄၁ ရန်ကုန်၊ စာ ၅၄၄၊ အစိုးရနှင့်ကုလားညို ]

တရားရုံးသည် ရူးသွပ်သည်ဟု သင်္ကာမကင်းရန်ရှိသော၊ သို့မဟုတ် စွပ်စွဲခံရသောသူကို တရားခံအဖြစ်မိမိရှေ့သို့ ခေါ်ဆောင်လာသည့်အခါ တရားရုံးက စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုလုပ်နိုင်မီပင်လျှင် ဆုံးဖြတ်ရမည်မှာ တရားခံသည် တရားရုံးသို့ လာရောက်သည့်အချိန်တွင် စိတ်ဖောက်ပြန်လာသဖြင့် အမှုကို ထုချေနိုင်စွမ်းရှိမရှိဖြစ်သည်။ တရားခံသည် စိတ်ဖောက်ပြန်မှု ရှိမရှိ အငြင်းထွက်တင်လာသည့်အခါ တရားခံသည် မိမိအမှုကို ထုချေရှင်းလင်းနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းသည် စိတ်ဖောက်ပြန်သော အကြောင်းကြောင့် ဟုတ်မဟုတ်သက်သေခံချက်များ မှတ်တမ်းမတင်မီ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တာဝန်ရှိသည်။

အမှုကိုစစ်ဆေးကြားနာနေစဉ် တရားခံစိတ်ပေါ့သွပ်သည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရှိရသဖြင့် အမှုကို ရွှေ့ဆိုင်း၍ ဆရာဝန် ထောက်ခံချက်အရ တရားခံကို စိတ္တဇဆေးရုံ၌ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ရောဂါပျောက်ကင်းပြီဟု ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ရ၍ အမှုကို
ရပ်ဆိုင်း လိုက်သည့်နေရာမှ ဆက်လက်စစ်ဆေးရာ အမှုစစ်ရာဇဝတ်တရားသူကြီး လိုက်နာသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှာ တရားဥပဒေနှင့်မညီချေ။ တရားခံသည် အမှု၌ ထုချေနိုင်စွမ်းမရှိသူဖြစ်ကြောင်း ဆုံဖြတ်ချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ပြီး နောက် အမှုကိုအစမှအသစ်ပြန်လည်စစ်ဆေးသင့်သည်။ (၁၉၅၉ မတစ (တရားလွှတ်တော်) စာ ၂၀၅၊ စောရင်ဖေနှင့်ပထစ)

တရားခံသည် စိတ်ပေါ့သွပ်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည့်အခါ တရားရုံးက မေးမြန်းရုံသာမဟုတ်၊ စိတ်ပေါ့သွပ်သည့် ကြောင်းခြင်းရာကို
ဆရာဝန်၊ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိအား စစ်မေးခြင်းဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည်။ 

ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေပုဒ်မ ၄၇၀ တွင် ရူးသွပ်သည့်အကြောင်းကြောင့် အမှုမှ အပြီးအပြတ် လွှတ်သည့်စီရင်ချက်၌

မည်သည့်အခါမဆို တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်း အဆိုရှိသည့်အချိန်တွင် စိတ်ပေါ့သွပ်ခြင်းကြောင့် ပြစ်မှုမြောက်ကြောင်း အဆိုရှိသည့် ပြုလုပ်မှု၏ သဘောကိုမသိနိုင်ကြောင်း၊ သို့မဟုတ် ၎င်းပြုလုပ်မှုသည် မတော်မမှန် သည်ကိုဖြစ်စေ၊
ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်းကိုဖြစ်စေ မသိနိုင်ကြောင်းကိုအခြေပြု၍ ၎င်းတရားခံကို အမှုအပြီးအပြတ် လွှတ်သည့်အခါ ၎င်းတရားခံ သည် ပြုလုပ်မှုကို ပြုလုပ်ကြောင်း၊ သို့မဟုတ် မပြုလုပ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် သီးခြား ဖော်ပြရမည်။

တရားသူကြီးသည် တရားခံကို ပဏမစုံမမ်းစစ်ဆေးချိန်၌ ပကတိစိတ်ကောင်းမွန်နေေ ကြာင်း  တွေ့ရှိရသော်လည်း ပြစ်မှုကျူးလွန်ချိန်က
စိတ်ပေါ့သွပ်နေကြောင်း  တွေ့ရှိရလျှင် ၎င်းသည်  ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၇၀ နှင့်အညီ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ရန်သာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်၊ သို့မဟုတ် ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းချက်ကို စစ်ဆေးရန် အမိန့်ချမှတ်ရန် တာဝန်မရှိချေ။ ထို့သို့ပြုလုပ်ရန်မှာ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေပုဒ်မ ၄၆၄ ၊ ၄၆၅ အတွင်း ကျရောက်သည့်အမှုများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စုံစမ်းစစ်ဆေး၊ သို့မဟုတ် စစ်ဆေးစီရင်ချိန်၌ တရားခံသည် ရူးသွပ်နေလျှင် ပြစ်မှုကို စစ်ဆေးစီရင်မှု မပြုလုပ်မီ ရူးသွပ်ခြင်းဆိုင်ရာ ငြင်းချက်ကို စစ်ဆေးစီရင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ပြစ်မှုကျူးလွန်စဉ်က မိမိသည် စိတ်ပေါ့သွပ်နေကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသနိုင်ရန်မှာ အဓိကအားဖြင့် တရားခံတာဝန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အမှု၏အဖြစ်အပျက်အကြောင်းအရာတို့က ၎င်းသည် ထိုကဲ့သို့ စိတ်ပေါ့သွပ်နေကြောင်း ထင်ရှားစေလျှင် တရားခံကိုယ်တိုင်က
အမှုစစ်ဆေးစဉ်အခါက ထုချေခြင်းမပြုခဲ့စေကာမူ၊ သို့မဟုတ် ထုချေသော်လည်း မိမိ၏သက်သေများ အားဖြင့် မိမိစိတ်ပေါ့သွပ်နေခဲ့ကြောင်းကို ထင်ရှားပြသနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့စေကာမူ စစ်ဆေးသော တရားသူကြီးက အခြားသက်သေ အထောက်အထားများကို ကိုးကား၍ တရားခံအား ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၈၄ ၏ သက်သာခွင့်ကို ပေးနိုင်သည်။ [ ၁၉၆၂ မတစ ( တရားရုံးချုပ် ) ၊ စာ ၃၃၇၊ မောင်ထွန်းစိန်နှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ]

ကိုးကားချက်များ
၁။ ရာဇသတ်ကြီး
၂။ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေ
၃။ ဦးသက်ဖေ၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ၏သိကောင်းစရာများ
၄။ ဦးမြ၊ လက်တွေ့ စွယ်စုံ ဥပဒေ
၅။ ဦးချစ်မောင်၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေဋီကာ