လူ့အခွင့်အရေး (Human Rights)

by | Jun 26, 2017 | General, Lawpost | 0 comments

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေ အမှတ် ၂၁ ဖြင့် ပြဌာန်းခဲ့ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂ (ဂ) ၌

လူ့အခွင့်အရေးဆိုရာတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

(၁)    ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးများ၊

(၂)    ကုလသမဂ္ဂက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေး  ကြေညာစာတမ်းပါ လူ့အခွင့် အရေးများ၊

(၃)    နိုင်ငံတော်ကလိုက်နာရန်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး စာချုပ်များတွင်ပါရှိသည့် လူ့အခွင့်အရေးများ၊

လူ့အခွင့်အရေး၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ

လူ့အခွင့်အရေးသည် လူသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သည်။  ( Human rights are universal)

လူအခွင့်အရေးသည် လူတိုင်းအတွက် မွေးရာပါ အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။    ( Human rights are inherent)

လူ့အခွင့်အရေးကို ဖယ်ရှားနှုတ်ပယ်၍မရပါ။ ( Human rights are inalienable)

လူ့အခွင့်အရေးကို ခွဲခြမ်း၍မရပါ။  ( Human rights are indivisible)

လူ့အခွင့်အရေးသည် အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုနေကြသည်။ (Human rights are interdependent and interrelated )

ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း (အနှစ်ချုပ်)

အပိုဒ် (၁)     လူတိုင်း မွေးကတည်းက တူညီသော ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးရှိသည်။ တစ်ဦးကို တစ်ဦးညီရင်းအစ်ကို စိတ်ဓာတ်ကျင့်သုံးသင့်သည်။

အပိုဒ် (၂)      လူတိုင်း လူမျိုး၊ အသားအရောင်၊ ကျား မ၊ ဘာသာစကား၊ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ၊ နိုင်ငံရေး၊ ပစ္စည်းဂုဏ်၊ မျိုးရိုးဂုဏ်စသည်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ခွဲခြားမှုမျိုး မပြုလုပ်ရ။

အပိုဒ် (၃)     လူတိုင်း အသက်ရှင်သန်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ် လုံခြုံမှုရခွင့် ရှိသည်။

အပိုဒ် (၄)    မည်သူ့ကိုမျှ ကျွေးကျွန်အဖြစ် သို့မဟုတ် အစေအပါးအဖြစ် မပြုရ။

အပိုဒ် (၅)    မည်သူ့ကိုမျှ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရက်စက်စွာပြုမှု ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် အပြစ်ဒဏ် ပေးခြင်းမပြုရ။

အပိုဒ် (၆)    လူတိုင်း တရားဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် လူသားဆန်ဆန် ဆက်ဆံခံခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၇)    လူတိုင်း ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် တန်းတူဖြစ်သည်။

အပိုဒ်(၈)    လူတိုင်း ဥပဒေအရ ခံစားခွင့်ရှိသည့် မူလအခွင့်အရေးများ ဖောက်ဖျက်ခံရလျှင် ဥပဒေ၏ အကူအညီ ရယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၉)    မည်သူ့ကိုမျှ မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းမပြုရ။

အပိုဒ်(၁၀)    လွတ်လပ်၍ ဘက်လိုက်မှုမရှိသော တရားရုံးတစ်ရပ်က အများပြည်သူ ရှေ့မှောက်တွင် တရားမျှတစွာ ကြားနားစစ်ဆေးခြင်းကို အညီအမျှ ရခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၁)     ပြစ်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် စွပ်စွဲခံရသော လူတိုင်း အပြစ်ရှိသည်ဟု တရားရုံးက ထင်ရှားစီရင်မှု မခံရ မချင်း အပြစ်မရှိသူဟု မှတ်ယူခံထိုက်သည်။

အပိုဒ်(၁၂)    လူတိုင်း မိမိ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာအား ထိပါးပုတ်ခတ်လာပါက ဥပဒေအရ အကာအကွယ် ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၃)    လူတိုင်း မိမိတိုင်းပြည်အတွင်း လွတ်လပ်စွာ သွားလာရွှေ့ပြောင်းခွင့်နှင့် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၄)    လူတိုင်းသည် မတရားနှိပ်စက်မှုမှ လွတ်ကင်းရန် အခြားနိုင်ငံများ၌ ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံနိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၅)     လူတိုင်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၆)    အရွယ်ရောက်ပြီးသော သတို့သားနှင့် သတို့သမီး နှစ်ဦးဆန္ဒနှင့်အညီ ထိမ်းမြား လက်ထပ်နိုင်သည်။ အိမ်ရာထူထောင်နိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၇)    လူတိုင်း ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မတရားသိမ်းယူခြင်း မခံထိုက်စေရ။

အပိုဒ်(၁၈)    လူတိုင်း မိမိနှစ်သက်ရာ ဘာသာတရားကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိသည်။ မိမိဆန္ဒနှင့် အညီ အခြားဘာသာသို့ ကူးပြောင်းနိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၉)    လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ ထင်မြင်ယူဆခွင့်၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရှိသည်။ သတင်း အချက်အလက် များကိုလည်း ရယူခွင့်၊ ဖြန့်ချိခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၀)    လူတိုင်းငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်၊ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၁)    လူတိုင်း တန်းတူညီမျှ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အစိုးရအုပ်ချုပ်မှု အာဏာသည် ပြည်သူ ပြည်သားတို့၏ ဆန္ဒအပေါ် အခြေခံရမည်။

အပိုဒ်(၂၂)    လူတိုင်း လူမှုဘဝလုံခြုံရေး ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၃)     လူတိုင်း အလုပ်လုပ်ခွင့်ရှိသည်။ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်းမှ အကာအကွယ် ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၄)    အလုပ်လုပ်သူတိုင်း အလုပ်အားလပ်ရက်နှင့် အနားယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၅)    လူတိုင်း လုံလောက်သည့် လူနေမှုအဆင့်အတန်း ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဘဝလုံခြုံမှု ရပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ လူမှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၆)    လူတိုင်း ပညာသင်ယူခွင့်ရှိသည်။ အနည်းဆုံးမူလတန်းနှင့် အခြေခံပညာအဆင့်တို့တွင် အခမဲ့ ဖြစ်ရမည်။ မူလတန်းပညာသည် မသင်မနေရ ဖြစ်ရမည်။

အပိုဒ်(၂၇)    လူတိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဘဝ၌ လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည်။ အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာတိုးတက်မှု အကျိုးရလဒ်များကို မျှဝေခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၈)    လူတိုင်း ဤစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အပြည့်အဝခံစားနိုင်ရန် အကောင်အထည်ဖော်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၉)    မိမိအခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးရာတွင် အခြားသူများ၏ အခွင့် အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အသိအမှတ်ပြု လေးစားရမည်။

အပိုဒ်(၃၀)    ဤကြေညာစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးများနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်း မည်သူမျှ မပြုလုပ်ရ။



မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ 

ပုဒ်မ ၂၈ တွင် လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုများ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်ပွားနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ဖျက်မှုသည် စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ဦးတည်နေသည်ကိုလည်းကောင်း သိရှိပါက ကော်မရှင်သည် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြု၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၂၉ တွင် ကော်မရှင်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်ပြုလုပ်ရာတွင် သဘာဝတရားမျှတမှု သဘောတရားနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြင် တရားမကျင့်ထုံး၊ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးနှင့် သက်သေခံအက်ဥပဒေတို့ပါ သက်ဆိုင်သည့်ပြဌာန်းချက်များကို ဆီလျော်သလို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက် နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၃၀ တွင် လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်တိုင်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူတစ်ဦး တစ်ယောက်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ တူညီသောလူတစ်စုကို ကိုယ်စားပြု၍ သော်လည်းကောင်း၊ တိုင်တန်းလိုသည့် အကြောင်းအရင်း ဖော်ပြပြီး ကော်မရှင်သို့ တိုင်ကြားနိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၃၇ တွင် ကော်မရှင်သည် အောက်ပါအကြောင်းတစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွှန်းသော တိုင်တန်းချက်ကို စုံစမ်း စစ်ဆေးခြင်း မပြုလုပ်ရ-
(က)    တရားရုံး တစ်ခုခု၏ ရှေ့မှောက်၌ စစ်ဆေး ကြားနာဆဲအမှုများနှင့် တရားရုံးတစ်ခုခု၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အယူခံမှု သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်မှု ဝင်ရောက်ဆဲအမှုများ၊
(ခ)    တရားရုံးတစ်ခုခုက အပြီးသတ်စီရင်ဆုံးဖြတ်ပြီးသောအမှုများ။

ပုဒ်မ ၃၈ တွင် ကော်မရှင်သည် အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဖြစ်စေ သက်ဆိုင်သော တိုင်တန်းချက်အပေါ် ၎င်းတို့ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် မိမိ၏ စုံစမ်းတွေ့ရှိချက်ကို အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်နှင့်အတူ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းသို့ ပေးပို့ရမည်။ ယင်းဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းသည် ကော်မရှင်၏ အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်များနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်အရေးယူ ဆောင်ရွက်ထားရှိမှု အခြေအနကို ရက်ပေါင်းသုံးဆယ်အတွင်း ကော်မရှင်သို့ ပြန်ကြားရမည်။ ထိုသို့ ပြန်ကြားရာတွင် တိုင်တန်းသူများ လက်တုံ့ပြန်မှု မခံရစေရေးအတွက် သေချာစေမည့် ဆောင်ရွက်ချက်ကိုလည်း ဖော်ပြရမည်။

ပုဒ်မ ၃၉ တွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်ပြီးဆုံးသည့်အခါ ကော်မရှင်သည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏ စုံစမ်းတွေ့ရှိချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များကို နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ အစီရင်ခံတင်ပြပြီး အများပြည်သူသိရှိနိုင်ရန်လည်း ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၄၀ တွင် ကော်မရှင်သည် တိုင်တန်းချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လူ့အခွင့်အရေးကို ဖောက်ဖျက်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာ တွေ့ရှိပါက ပုဒ်မ ၃၈ နှင့် ၃၉ တို့အရ တင်ပြသည့် အစီရင်ခံစာတွင် အောက်ပါတို့အတွက် အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်များကို ဖော်ပြရမည်-
(က) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုရှိကြောင်း အတည်ပြုချက်နှင့် ယင်းလူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုများဆက်လက် မဖြစ်ပေါ်စေရေးနှင့် အလားတူဖောက်ဖျက်မှုများ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေရေး၊
(ခ) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုကို ကုစားရန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုက သင့်လျော်သလို ဆောင်ရွက်ပေးရေး၊
(ဂ) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအတွက် လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်ခြင်းခံရသူ ရသင့်ရထိုက်သည့် နစ်နာကြေးရရှိနိုင်ရေး၊
(ဃ) သက်ဆိုင်ရာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း၊ လုပ်ငန်း၊ ပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းက အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ယင်းအကြံပြု တိုက်တွန်းချက်များအပေါ် ၎င်းတို့၏ အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များကို ကော်မရှင်သို့ သင့်လျော်သောအချိန်ကာလအတွင်း ပြန်ကြားရေး။
တို့ဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်များ
၁။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ
၂။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်၏ လက်ကမ်းစာစောင်များ