ဓားယူေဆာင္သြားလာပါက

ဓားယူေဆာင္သြားလာပါက

လူမ်ားသည္ သြားလာရာတြင္ လက္နက္ကိုင္ေဆာင္၍ သြားလာမည္ဆိုပါက အမ်ားျပည္သူကို ထိတ္လန္႔မႈျဖစ္ေစကာ အႏၲာရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္းအခ်ိဳ႕သြားလူသူမ်ားသည္ တမင္တကာ လက္နက္ကိုင္ေဆာင္ သြားလာျခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ အျခားကိစၥရပ္မ်ားေၾကာင့္ သြားလာရာတြင္ ဓားပါလာျခင္းႏွင့္ လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒကို မသိနားမလည္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ လက္နက္ယူေဆာင္သြားလာမိေသာ္လည္း လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒအရ တရားရံုးတြင္ ေျဖရွင္းရမည္ျဖစ္ကာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါက ျပစ္ဒဏ္က်ခံရမည္ျဖစ္ပါသည္။

လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒပုဒ္မ ၁၉ (င) တြင္

ပုဒ္မ ၁၃ ပါ ျပဌာန္းခ်က္ကို ေဖာက္ဖ်က္၍ လက္နက္စြဲကိုင္သြားလာပါက ေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္ထိျဖစ္ေစ၊ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုး ျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ျခင္း ခံရမည္ ျဖစ္ပါသည္။


လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒပုဒ္မ ၁၃ တြင္
လိုင္စင္အရ ခြင့္ျပဳထားသည့္နည္းလမ္းမွ တစ္ပါးမည္သူမွ် လက္နက္စြဲကိုင္၍ သြားလာျခင္း မျပဳရ။
ပုဒ္မ (၁၃) ပါတားျမစ္ခ်က္ကိုေဖာက္ဖ်က္ပါက ပုဒ္မ ၁၉ (င) အရ စြဲဆိုအျပစ္ေပးျခင္း ခံရမည္။ အိမ္တြင္သံုး၊ လယ္ယာသံုး၊ စက္မႈသံုး ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္နက္စြဲကိုင္သြားလာလွ်င္ ပုဒ္မ ၁၉ (င) ကို က်ဴးလြန္ရာေရာက္သည္။ (တရားရံုးမ်ား လက္စြဲအပိုဒ္ ၈၁၈)


လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒပုဒ္မ (၄) တြင္ လက္နက္ဆုိသည္မွာ
(၁) ဓားဦးခၽြန္၍ ဓားသြား ၃ လက္မထက္ ပိုေသာ ေမာင္းခ်ဓားမ်ား၊
(၂) အိမ္တြင္းမႈ၊ လယ္ယာ သို႔မဟုတ္ စက္မႈလုပ္ငန္းတြင္ သံုးရန္ မရည္ရြယ္သည့္ လက္ကိုင္အရိုး ခိုင္ၿမဲစြာ တပ္ထားၿပီး အရုိးအသြား ၅ လက္မထက္ ပိုရွည္ေသာ ဓားဦးခၽြန္မ်ား
(၃) ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ ထုတ္ျပန္၍ သတ္မွတ္သည့္ အျခားဓား အမ်ိဳးအစားမ်ား၊
(၄) ေသနတ္၊ လွံစြပ္၊ ဓားလြယ္၊ ဓားေျမွာင္၊ လွံ ၊ ေလးႏွင့္ျမွား၊ အေျမာက္၊ လက္နက္ အစိတ္အပိုင္းႏွင့္ လက္နက္ထုတ္လုပ္ေသာ စက္ပစၥည္းမ်ား


ထို႔ေၾကာင့္ မိမိတို႔သြားလာရာတြင္ အရိုးအသြား ၅ လက္မထက္ပိုရွည္ေသာ ဓားဦးခၽြန္မ်ားအား ယူေဆာင္သြားလာမိပါက အမ်ားျပည္သူကို အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္၍ လက္နက္မ်ားအက္ဥေဒအရ တရားစြဲဆိုျခင္းခံရမည္ျဖစ္ပါသျဖင့္ လက္နက္မ်ားအက္ဥပေဒကိုသတိျပဳသင့္ပါသည္။

က်မ္းကိုးစာရင္း
ဦးေက်ာ္စိန္၊ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ အထူးဥပေဒမ်ား အသံုးခ်လက္စြဲ

စိတ္ေပါ့သြပ္သူ၏ျပဳလုပ္မႈ

စိတ္ေပါ့သြပ္သူ၏ျပဳလုပ္မႈ

ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၈၄ အရ စိတ္ေပါ့သြပ္သူ၏ ျပဳလုပ္မႈသည္ စိတ္ေပါ့သြပ္ျခင္းေၾကာင့္
ျပဳစဥ္အခါက မိမိ၏ ျပဳလုပ္မႈသည္ မည္သို႔ သေဘာရွိသည္ကိုေသာ္၎၊ မေတာ္မမွန္သည္ကို ေသာ္၎၊

(more…)

ခုိးရာပါပစၥည္းကို ဝယ္ယူမိပါက

ခုိးရာပါပစၥည္းကို ဝယ္ယူမိပါက

မိမိဝယ္ယူခဲ့ေသာ ပစၥည္းသည္ ခုိးရာပါပစၥည္းျဖစ္ေနပါက ထိုပစၥည္းကို မိမိဆံုးရံႈးႏိုင္သည့္ အျပင္ ဝယ္ယူစဥ္က ခုိးရာပါပစၥည္းျဖစ္ေၾကာင္း ယံုၾကည္ရန္ အေၾကာင္းရွိလ်က္နွင့္ ဝယ္ယူပါက ခုိးရာပါပစၥည္းကုိ မ႐ုိးမေျဖာင့္ေသာသေဘာႏွင့္ လက္ခံမႈျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ၾကခံရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၄၁၀ တြင္ ခုိးရာပါပစၥည္းကို



ခုိးယူျခင္းျဖင့္ေသာ္၎၊ ေခ်ာက္လွန္႔ေတာင္းယူျခင္းျဖင့္ေသာ္၎၊ လုယက္ျခင္းျဖင့္ေသာ္၎၊ လက္ေျပာင္းသြားေသာ ပစၥည္းသည္၊ ထုိ႔ျပင္ရာဇ၀တ္မကင္းေသာ အလြဲသုံးစားမႈျပဳျခင္းခံရေသာ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ ရာဇ၀တ္မကင္းေသာ ယုံၾကည္အပ္ႏွံေရး ေဖါက္ဖ်က္မႈ က်ဴးလြန္ျခင္းခံရေသာပစၥည္းသည္၊ ထုိသုိ႔လက္ေျပာင္းျခင္းကုိ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အလြဲသုံးစားျပဳျခင္းကုိ၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ ယုံၾကည္အပ္ႏွံေရးေဖါက္ဖ်က္မႈ က်ဴးလြန္ျခင္း ကုိ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း၌ျဖစ္ေစ၊  အပ၌ျဖစ္ေစ၊ ခံရသည္ျဖစ္လွ်င္၊ ခုိးရာပါပစၥည္းမည္၏။ သုိ႔ရာတြင္ ထုိပစၥည္းသည္ ဥပေဒအရလက္ရွိျဖစ္ထုိက္သူ၏ လက္သုိ႔ေနာင္ျပန္လည္ေရာက္ရွိသည့္အခါ၊ ခုိးရာပါ ပစၥည္းအျဖစ္မွ ရပ္စဲ၏။


ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၄၁၁ တြင္ ခုိးရာပါပစၥည္းကုိ မ႐ုိးမေျဖာင့္ေသာသေဘာႏွင့္ လက္ခံျခင္းကို


မည္သူမဆုိ၊ ခုိးရာပါပစၥည္းျဖစ္ေၾကာင္း သိိလ်က္ႏွင့္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ ထုိသို႔ယုံၾကည္ရန္ အေၾကာင္း ရွိလ်က္ႏွင့္ ထုိပစၥည္းကုိ မ႐ုိးမေျဖာင့္ေသာ သေဘာျဖင့္ လက္ခံျခင္းေသာ္၎၊ ဆက္လက္ထားရွိျခင္းေသာ္၎ ျပဳလွ်င္၊ သုံးႏွစ္ထိေထာင္ဒဏ္တမ်ဳိးမ်ိဳးျဖစ္ေစ၊ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လုံးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ရမည္။


ခိုးရာပါပစၥည္းကုိ ရိုးသားစြာလက္ဝယ္ရရွိၿပီးေနာက္ ခိုးရာပါပစၥည္းျဖစ္ေၾကာင္းသိလ်က္နွင့္ ဆက္လက္ထားရွိလွ်င္ မရိုးမေျဖာင့္ေသာသေဘာျဖင့္ ဆက္လက္ထားရွိသည့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သည္ (ဘီအယ္လ္အာရ္ အတြဲ ၅၊ စာ ၁၃၄) ။ 

မိမိထံတြင္ တစ္စံုတစ္ေယာက္မွ ပစၥည္းတစ္ခုခုကိုလာေရာင္းပါက ပစၥည္း၏ အေနအထား၊ ပစၥည္း၏ေစ်းႏႈန္း၊ လာေရာက္ေရာင္းခ်သူ၏ အေျခအေနကို အကဲခတ္ၿပီးမွ ပစၥည္းကို ဝယ္ယူရန္လိုအပ္ပါသည္။ မိမိသည္ ခိုးရာပါပစၥည္းကို ဝယ္ယူမိပါက ထိုပစၥည္းကို ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ရမည္မဟုတ္ဘဲ မူလပိုင္ရွင္၌သာလွ်င္ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ရွိပါသည္။

အရြယ္မေရာက္ေသးသူကို အုပ္ထိန္းသူ၏ သေဘာတူညီခ်က္မရွိဘဲ ေခၚေဆာင္သြားပါက လူခိုးမႈေျမာက္ျခင္း

အရြယ္မေရာက္ေသးသူကို အုပ္ထိန္းသူ၏ သေဘာတူညီခ်က္မရွိဘဲ ေခၚေဆာင္သြားပါက လူခိုးမႈေျမာက္ျခင္း

ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၃၆၁ တြင္ မည္သူမဆုိ၊ ဥပေဒႏွင့္အညီ အုပ္ထိန္းသူ၏ထိန္းသိမ္းျခင္းမွ အသက္ဆယ့္ေလးႏွစ္ေအာက္
ေယာက်ၤားကေလးကိုျဖစ္ေစ၊ အသက္တစ္ဆယ့္ရွစ္ႏွစ္ေအာက္ မိန္းကေလးကိုျဖစ္ေစ၊ စိတ္ေပါ့သြပ္သူကုိျဖစ္ေစ ထုိအုပ္ထိန္းသူကသေဘာမတူဘဲ ေဆာင္ယူလွ်င္၊ သို႔တည္းမဟုတ္ ျဖားေယာင္းျခင္းအားျဖင့္ ထြက္သြားေစလွ်င္၊ထုိအရြယ္မေရာက္ေသးသူကုိ၊ သို႔တည္းမဟုတ္ ထိုစိတ္ေပါ့သြပ္သူကုိ ဥပေဒႏွင့္အညီ အုပ္ထိန္းသူထံမွ ခုိးယူသည္မည္၏။

ရွင္းလင္းခ်က္
။       ။ ဤပုဒ္မ၌ “ဥပေဒႏွင့္အညီ အုပ္ထိန္းသူ”ဆိုေသာ စကားမ်ားတြင္ဆုိခဲ့ေသာ အရြယ္ မေရာက္ေသးသူကို၊ သို႔တည္းမဟုတ္ အျခားသူကုိ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရန္ျဖစ္ေစ၊ အုပ္ထိန္းရန္ျဖစ္ေစ ဥပေဒ ႏွင့္အညီ အပ္ႏွံခံရသူလည္းပါ၀င္သည္။

ကင္းလြတ္ခ်က္
။       ။ မိမိသည္ တရားမ၀င္ေသာကေလး၏ အဘျဖစ္သည္ဟု သေဘာ႐ိုးျဖင့္ ယုံၾကည္ေသာ သူ၏ ျပဳလုပ္မႈသည္၊ သို႔တည္းမဟုတ္ ထုိကေလးကုိ ဥပေဒႏွင့္အညီ မိမိအုပ္ထိန္းပိုင္ခြင့္ရွိသည္ဟု သေဘာ႐ိုးျဖင့္ ယုံၾကည္ေသာသူ၏ျပဳလုပ္မႈသည္ အက်င့္ေဖာက္ျပားေသာကိစၥအလုိ႔ငွာျဖစ္ေစ၊ ဥပေဒႏွင့္ဆန္႔က်င္ေသာ ကိစၥ အလုိ႔ငွာျဖစ္ေစျပဳေသာ ျပဳလုပ္မႈမဟုတ္လွ်င္၊ ဤပုဒ္မႏွင့္မသက္ဆုိင္ေစရ။

ရာဇသတ္ႀကီးကို
ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒ ( ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ဥပေဒအမွတ္ ၆ ) အရ မိန္းကေလး၏ အသက္ကို အသက္ ဆယ့္ေျခာက္နွစ္ေအာက္မွ အသက္တစ္ဆယ့္ရွစ္ႏွစ္ေအာက္ အျဖစ္ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္္ထားပါသည္။

ဤပုဒ္မ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အရြယ္မေရာက္ေသးသူႏွင့္ စိတ္ေပါ့သြပ္သူမ်ားအား အကာအကြယ္ေပးရန္ ျဖစ္သကဲ့သို႔ ဥပေဒႏွင့္အညီ အုပ္ထိန္းသူ၏ အခြင့္အေရးကိုလည္း မဆံုးရံႈးေစရန္ျဖစ္ပါသည္။

ဤပုဒ္မအရ အရြယ္မေရာက္ေသးသူမွာ ေယာက်ၤာေလးျဖစ္က အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ ျဖစ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး မိန္းကေလးျဖစ္က အသက္ ၁၈ ႏွစ္ ေအာက္ ျဖစ္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။

ဤပုဒ္မတြင္
သတ္မွတ္ထားသည့္ အသက္ေအာက္သို႔ ေရာက္ေနေၾကာင္း အေထာက္အထားတင္ျပလာပါက အရြယ္ေရာက္ၿပီးျဖစ္သည္ဟု သေဘာရိုးျဖင့္ ယံုၾကည္ကာ ခိုးယူျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း တရားခံအေနျဖင့္ ထုေခ်ျခင္းမျပဳႏုိင္ေၾကာင္း
( ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ေမာင္မိုး (ေခၚ) ေမာင္သိန္း ၊ ၁၉၆၆ ျမန္မာႏိုင္ငံစီရင္ထံုး စာ – ၁၂၁၄ ) တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
အရြယ္မေရာက္ေသးသူက သေဘာတူေစကာမူ အုပ္ထိန္းသူ၏ သေဘာတူညီခ်က္မရွိလွ်င္ ျပစ္မႈေျမာက္သည္။

လူခိုးမႈအတြက္ျပစ္ဒဏ္
ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၃၆၃ တြင္

မည္သူမဆုိ၊
တဦးတေယာက္ေသာသူအား၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံမွအပသို႔ျဖစ္ေစ၊ ဥပေဒႏွင့္အညီ  အုပ္ထိန္းသူထံမွျဖစ္ေစ ခုိးယူလွ်င္၊ ထုိသူကုိ ခုနစ္ႏွစ္ထိ ထာင္ဒဏ္တမ်ဳိးမ်ဳိးခ်မွတ္ရမည့္ျပင္ ေငြဒဏ္လည္းခ်မွတ္ႏိုင္သည္။

အရြယ္မေရာက္ေသးေသာ မိန္းကေလးသည္ တရားခံအိမ္သုိ႔သြား၍ ၎ကို ခိုးေျပးရန္ ေျပာသည္ တရားခံက သေဘာမတူခဲ့လွ်င္ ၎၏ မိဘမ်ားထံမွ ထြက္သြားရန္ အႀကံမရွိ၍ ၎သည္ အုပ္ထိန္းသူ၏ အုပ္ထိန္းမႈေအာက္တြင္ ရွိေနသျဖင့္ ၎အား ေခၚသြားသည့္အတြက္ တရားခံသည္ လူခိုးမႈက်ဴးလြန္သည္
( ၁၉၀၇-၀၉ အထက္ျမန္မာ အတြဲ ၁၊ ရာဇသတ္ ၂၇)။

တရားခံသည္ အရြယ္မေရာက္ေသးသည့္ မိန္းကေလးႏွင့္ခ်ိန္းေတြ႔ၿပီး ထြက္ေျပးၾကသည္။
မိန္းကေလးသည္ အုပ္ထိန္းသူထံျပန္လာရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္မရွိေသာ္လည္း အုပ္ထိန္းသူ၏ ထိန္းသိမ္းမႈေအာက္မွ ေဆာင္ယူရာတြင္ တရားခံ၏ ပေယာဂေၾကာင့္ ထင္ရွားေနသျဖင့္ ဤပုဒ္မအရ ျပစ္မႈေျမာက္သည္။
[ ေတလွႏွင့္ အစိုးရ ၁၉၀၇ – ၀၉၊ အတြဲ ၁ အထက္ျမန္မာျပည္စီရင္ထံုး ၁၀ (ျပစ္မႈဆိုင္ရာ) ]

တရားခံ၏ ပေယာဂေၾကာင့္ အရြယ္မေရာက္ေသးသူသည္ အုပ္ထိန္းသူ၏ ထိန္းသိမ္းျခင္းမွ ထြက္ခြာေစျခင္း၊ ထြက္ခြာရန္ ကူညီျခင္း ျဖစ္လွ်င္ လူခိုးမႈေျမာက္မည္ျဖစ္ပါသည္။

ကိုးကားခ်က္မ်ား
၁။ ဦးသက္ေဖ၊ ျပစ္မႈဆိုင္ရာဥပေဒ၏သိေကာင္းစရာမ်ား
၂။ ဦးျမ၊ လက္ေတြ႔ စြယ္စံု ဥပေဒ

ဥပေဒအရ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္

ဥပေဒအရ ကာကြယ္ခုခံပိုင္ခြင့္

မိမိကိုယ္အျခားသူတစ္ေယာက္က
ရန္ျပဳတိုက္ခိုက္လာပါက ၎အခ်ိန္တြင္ မိမိဘာျပန္လုပ္မလဲ။ မိမိကို
တစ္စံုတစ္ေယာက္ လာကယ္တာ ေစာင့္မလား။ ေနာက္တစ္ေန႔ တရားရံုးသြားျပီး
က်ဴးလြန္သူကို တရားစြဲမလား။

မိမိတို႔နိုင္ငံ၏ ရာဇသတ္ႀကီး အရ
(more…)