ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေး

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေး

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေး
ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကြောင့် သက်ရှိသတ္တဝါများအား ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အရင်းအမြစ်များကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်၊ ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရာတွင် အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေး အတွက် စနစ်တကျကြီးကြပ် ကွပ်ကဲရန်နှင့် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ သုံးစွဲစေရေးအတွက် ပညာပေးလုပ်ငန်းနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် သတင်းအချက်အလက်များ ရယူသောစနစ်ကို ဆောင်ရွက်ရန်တို့အတွက် ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေးဥပဒေကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၂၈ ဖြင့် ပြဌာန်းခဲ့ပါသည်။

ဓာတုပစ္စည်းဆိုသည်မှာ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးကိုသော်လည်းကောင်း၊ အသက်ကိုသော်လည်းကောင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် သို့မဟုတ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား ဆိုကျိုးစက်ရောက်မှုဖြစ်စေသည့် သဘာဝအရဖြစ်စေ၊ လူတို့ပြုလုပ်ဖန်တီးရာမှဖြစ်စေ၊ ထွက်ပေါ်လာသောဓာတုဒြပ်စင်၊ ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှောများကိုဆိုသည်။ ယင်းစာကားရပ်တွင် ဓာတုဒြပ်စင်၊ ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှောများကို နည်းပညာအရ ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိသော အခိုး၊ အငွေ့၊ အရည်၊ အဆီနှင့် အစိုင်အခဲစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်သည်။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကြောင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအန္တာရယ်များမှာ
(က) ချက်ချင်းအဆိပ်သင့်မှုဖြစ်ခြင်း၊
( ခ) မျက်စိပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊
( ဂ) ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ခြင်း၊
(ဃ) မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်း၊
( င) မျိုးပွားမှုအဆိပ်သင့်ခြင်း၊
( စ) ကိုယ်အဂါၤ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုကို အဆိပ်သင့်ခြင်း (တစ်ကြိမ်/အကြိမ်ကြိမ်)၊
(ဆ) အသက်ရှုလမ်း ကြောင်းကို ထိခိုက်ခြင်း၊
( ဇ) အရေပြားထိခိုက်လွယ်ခြင်း။
တို့ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်လိုသူသည် လိုင်စင် ရရှိရန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းစီမံချက်နှင့်တကွ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဗဟို ကြီးကြပ်ရေး အဖွဲ့သို့ လျှောက်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၆၊ ၁၇၊ ၂၆၊ ၂၇ တို့တွင်
၁၆။ လိုင်စင်ရရှိသူသည်-
(က) လိုင်စင်ပါ စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာရမည်။
(ခ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ ကိုင်တွယ် အသုံးပြုရာတွင် အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေး အတွက် ညွှန်ကြားချက်များကို မိမိကိုယ်တိုင် လိုက်နာရမည့်အပြင် လုပ်ငန်းတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်သူများက တိကျစွာလိုက်နာစေရန်လည်း ဆောင်ရွက်ရမည်။
(ဂ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် လိုအပ်သော လုံြုခံရေးကိရိယာများ လုံလောက်စွာထားရှိ ရမည့်အပြင် လုပ်ငန်းတွင်တာဝန် ထမ်းဆောင်သူများအား ကိုယ်ခန္ဓာ ကာကွယ်ရေးကိရိယာနှင့် ဝတ်စုံများကို အခမဲ့ ထုတ်ပေးရမည်။
(ဃ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သူများအား လုပ်ငန်းခွင်လုံြုခံရေး ကိရိယာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ကာကွယ်ရေးကိရိယာနှင့် ဝတ်စုံများကို စနစ်တကျ သုံးစွဲတတ်စေရန် သင်တန်းပေးခြင်း၊ လေ့ကျင့်သင်ကြား ပေးခြင်းနှင့် လိုအပ်သလို ညွှန်ကြားခြင်းများပြုရမည်။
(င) လူနှင့် တိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာရေးကို လည်းကောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကို လည်းကောင်း ဘေးအန္တရာယ် ထိခိုက်နိုင်မှု ရှိ မရှိနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များ၏ စစ်ဆေးခြင်းကို ခံယူရမည်။

(စ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်မည့် သူများအား ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပေးပြီး ယင်းလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်ရန် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်ကြောင်း ထောက်ခံချက်ရရှိမှသာ တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခွင့်ပြုရမည်။ ယင်းတို့၏ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးချက် မှတ်တမ်းများကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားရှိရမည်။

(ဆ) အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ဓာတုပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို သိုလှောင်ခွင့် ရရှိပါက ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းကြား စာမိတ္တူကို သက်ဆိုင်ရာမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနသို့ ပေးပို့ရမည်။

(ဇ) မီးဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သည့် ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ မီးဘေးအန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသော လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ပါက သက်ဆိုင်ရာ မီးသတ်ဦးစီးဌာန၏ လမ်းညွှန်သဘောတူညီချက် ကြိုတင်ရယူရမည်။

(ဈ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို ပြည်တွင်းတွင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်သည့်အခါ တ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့်အညီ ခွင့်ြုပထားသော ပမာဏကိုသာ သယ်ဆောင်ရမည်။

(ည) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို လိုင်စင်ပါ နေရာ ဒေသတစ်ခုခုမှ အခြားနေရာ ဒေသတစ်ခုခုသို့ ပြောင်းလဲပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရန်ရှိပါက ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရမည်။

(ဋ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရာတွင် ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းမရှိစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေများနှင့်အညီလိုက်နာ ဆောင်ရွက်ရမည်။

၁၇။ လိုင်စင်ရရှိသူသည် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုသော်လည်းကောင်း ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်ပါက လျော်ကြေး ပေးနိုင်ရေးအတွက် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ အာမခံထားရှိရမည်။

၂၆။ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရရှိထားသော ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ထပ်မံရရှိသည့် အချက်အလက်များအရ လူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်အား အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု သိရှိရပါက ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့သည် ထိုဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကို တားမြစ်ရမည်။ လိုအပ်ပါက မှတ်ပုံတင် လက်မှတ်ကိုရုပ်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်။

၂၇။ လိုင်စင်ရရှိသူများသည် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို ထိန်းချုပ် ကာကွယ်ရန်နှင့် လျော့ပါးစေရန် အောက်ပါတို့ကို လိုက်နာစေရမည်-
(က) အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက် အန္တရာယ်အဆင့်ကို ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း၊
(ခ) အန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှုအဆင့် မှတ်တမ်းလွှာနှင့် အန္တရာယ်သတိပေး အမှတ်အသားတို့ကို ဖော်ပြခြင်း၊
(ဂ) မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုကာကွယ်ရန်နှင့် လျော့ပါးစေရန် လံြုခုံရေးကိရိယာများ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ကာကွယ်ရေး ကိရိယာများထားရှိခြင်းနှင့် စနစ်တကျသုံးစွဲတတ်စေရန် သင်တန်းများ တက်ရောက်စေခြင်း၊
(ဃ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ စွန့်ပစ်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(င) ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့က တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၊ ယင်းတို့ကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုသော စက်ကိရိယာများကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းမှု သို့မဟုတ် ပြည်ပသို့ တင်ပို့မှု မပြုခြင်း။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေးနည်းဥပဒေများ ၅၆၊ ၅၇၊ ၅၈ တို့ အရ
လိုင်စင်ရရှိသူသည် လုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူများအတွက် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများအန္တရာယ်မှ အကာအကွယ်ပေးနိုင်သော အောက်ပါပစ္စည်းကိရိယာများ ထားရှိရမည့်အပြင် စနစ်တကျသုံးစွဲတတ်စေရန် သင်တန်းများတက်ရောက်စေရမည်-
(က) ဓာတ်ငွေ့ကာ အသက်ရှူ ကရိယာ၊
( ခ) မီးဘေးလုံခြုံရးဆိုင်ရာပစ္စည်းကိရိယာ၊
( ဂ) ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်သုံးဝတ်စုံများ၊
(ဃ) မျက်လုံးကာများ၊
( င) မျက်နှာဖုံးကာများ၊
( စ) လုံခြုံရေးဖိနပ်များ၊
(ဆ) လက်အိတ်များ၊
( ဇ) လုပ်ငန်းအခြေအနေအရ လိုအပ်သော အခြားအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ။

၅၇။ လိုင်စင်ရရှိသူသည် ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ မီးလောင်ပေါက်ကွဲခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ မလိုလားအပ်သည့်အနေအထားဖြင့်ပျံ့နှံံ့ခြင်းတို့ မဖြစ်ပေါ်စေရန်နှင့် ဖြစ်ပေါ်လာပါက အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည့်အချက်အလက်များကို လိုအပ်သလိုညွှန်ကြား၍ ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရမည်။

၅၈။ လိုင်စင်ရရှိသူသည် လုပ်ငန်းခွင်ရှိ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူများ မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လျော့ပါးစေရန် အောက်ပါအတိုင်းစီမံထားရမည်-
(က) အလုပ်လုပ်ကိုင်မည့်သူများ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရေးတု့ိအတွက် ထိရောက်သောထိန်းချုပ်မှုပြု၍ လူဦးရေအနည်းဆုံးဖြင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်စေရန်၊ မဖြစ်မနေထိတွေ့ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည့်အချိန်နှင့် ထိတွေရမည့် အန္တရာယ်ရှိပစ္စည်းများ၏ အနည်းဆုံးပမာဏဖြစ်စေရန် တိကျစွာ သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊

( ခ) လုပ်ငန်းခွင်တွင် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသုံးစွဲရာ၌ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများနှင့် အနီးကပ်ကြီးကြပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊

( ဂ) မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုနှင့် ထူးခြားသော အခြေအနေများတွင် ချက်ချင်းစီမံဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လွယ်ကူလျင်မြန် ထိရောက်သော ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များနှင့်အစီအမံများကိုကြိုတင်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ထားခြင်း၊

(ဃ) အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသန်ရှင်းရေးအတွက် လိုအပ်သော ဆပ်ပြာ၊ ဆပ်ပြာရည်၊ သန့်စင်ဆေးရည်၊ လေမှုတ်စက်စသည့် အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများနင့် ရှေးဦးသူနာပြု ဆေးသေတ္တာများ ထားရှိခြင်း၊

( င) အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများကို ကိုယ်ခန္ဓာကာကွယ်ရေးကိရိယာနှင့် ဝတ်စုံများ လုံလောက်စွာ စီစဉ်ပေးပြီး ယင်းတု့ိကိုသုံးစွဲတတ်စေရန် လေ့ကျင့်မှုများပြုလုပ်၍ လုပ်ငန်းခွင်တွင် မှန်ကန်စွာ သုံးစွဲစေခြင်း၊

( စ) လုပ်ငန်းခွင်တွင် ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသုံးစွဲရာ၌ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် အချက်များကို အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများအား သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးရမည့်အပြင် အစဉ်အမြဲသတိပေးခြင်း၊

(ဆ) အန္တရာယ်ရှိပစ္စည်းများ၏ အန္တရာယ်သတိပေးအမှတ်အသားများကို ထင်ရှားသော နေရာများ၌ ချိတ်ဆွဲထားရှိခြင်း၊

( ဇ) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည့်အဆင့်အတိုင်း သီးခြား ခွဲခြားထားရှိခြင်း၊

(ဈ) အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူများ လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိင်ရေးအတွက် ဖြတ်သန်းသွား လာရာတွင် လုံလောက်သော အကျယ်အဝန်းနှင့် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အရာဝတ္ထုများမှ ကင်းရှင်းသည့် လုပ်ငန်းခွင်ဖြစ်စေရန် စီမံထားရှိခြင်း၊

(ည) မီးဘေးလုံခြုံရေးအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးစနစ်၊ မီးငြိမ်းသတ်ရေးစနစ်နှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများ လုံလောက်စွာထားရှိခြင်းနှင့် အရေးပေါ်ထွက်ပေါက်များ ထားရှိခြင်း။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၀၊ ၃၃၊ ၃၄၊ ၃၅၊ ၃၆၊ ၃၇ နှင့် ၃၈ တို့တွင်

ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့သည် လိုင်စင်ရရှိသူက လိုင်စင်ပါစည်းကမ်းချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖြစ်စေ၊ မှတ်ပုံတင်လက်မှတ်ရရှိသူက မှတ်ပုံတင်ပါ စည်းကမ်းချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖြစ်စေ ဖောက်ဖျက်ကြောင်း သော်လည်းကောင်း၊ လိုင်စင်ရရှိသူနှင့် မှတ်ပုံတင်ရရှိသူတို့က ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်သော နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများပါ သက်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကိုဖြစ်စေ ဖောက်ဖျက်ကြောင်း သို့မဟုတ် လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ကြောင်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း အောက်ပါစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အမိန့်တစ်ရပ်ရပ်ကို ချမှတ်နိုင်သည်-
(က) ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကိုယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း၊
(ခ) ဒဏ်ကြေးငွေ ပေးဆောင်စေ၍ လိုအပ်ချက်များကိုပြုပြင်စေပြီး ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခွင်ပြုခြင်း၊
(ဂ) လိုင်စင်နှင့် မှတ်ပုံတင်လက်မှတ်တို့ကို ပယ်ဖျက်ခြင်း။

 

တားမြစ်ချက်များ
၃၃။ မည်သူမျှ ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့က တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသည့် ဓာတုပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဆက်စပ်ပစ္စည်းကို ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ဖော်စပ်ခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ လက်ဝယ်ထားရှိခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ ပြည်ပမှ တင်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ပသို့တင်ပို့ခြင်း မပြုရ။

၃၄။ မည်သူမျှ လိုင်စင်မရှိဘဲ ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခြင်း မပြုရ။

၃၅။ မည်သူမျှ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပြီးဖြစ်သော သို့မဟုတ် အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်းမမီသော ဓာတုပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို ဓာတု ပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် သုံးစွဲခြင်း မပြုရ။

၃၆။ မည်သူမျှ ဓာတုပစ္စည်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဗဟိုကြီးကြပ်ရေး အဖွဲ့၊ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များက စစ်ဆေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် တားဆီး ပိတ်ပင်ခြင်းသို့မဟုတ် ဟန့်တားနှောင့်ယှက်ခြင်း မပြုရ။

ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ

၃၇။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၃၃ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ခုနစ်နှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်ခုနစ်သိန်းထက် မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည့်ပြင် ပြစ်မှုနှင့် သက်ဆိုင် သော ပစ္စည်းများကိုလည်း ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာအဖြစ် သိမ်းဆည်းရမည်။

၃၈။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၃၄ နှင့် ၃၅ တို့ပါ တားမြစ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုငါးနှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်ငါးသိန်းထက် မပိုသောငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည့်ပြင် ပြစ်မှုနှင့်သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကိုလည်း ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာအဖြစ် သိမ်းဆည်းရမည်။

၃၉။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ၃၆ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို နှစ်နှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်နှစ်သိန်းထက် မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။

ဓာတုပစ္စည်းနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ အန္တရာယ်မှ တားဆီးကာကွယ်ရေး ဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေတို့မှ ပြဌာန်းချက်အချို့ကိုသာ ကောက်နုတ်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေ (Arbitration Law)

အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေ (Arbitration Law)

ပြည်တွင်းစီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများနှင့် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားတို့ကို မျှတစွာနှင့်ထိရောက်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရန်၊ အငြင်းပွားမှုများကို အနုညာတနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် နိုင်ငံခြားအနုညာတ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် အတည်ပြုဆောင်ရွက်ရန်၊ အငြင်းပွားမှု ပြဿနာများကို အနုညာတနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ခြင်းကို အားပေးရန် အတွက် အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၅ ဖြင့် ပြဌာန်းခဲ့ပါသည်။

အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂ (က) တွင်
ပုဒ်မခွဲ (ခ) ကို အထောက်အထားပြု၍ အနုညာတသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို နိုင်ငံတော်တွင် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ အခြားနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို တရားဝင်ဆောင်ရွက်သည့်နေရာသည် နိုင်ငံတော်တွင် ဖြစ်သည့်အခါ ဤဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များနှင့် သက်ဆိုင်စေရမည်။


(ခ) အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်သည့်နေရာသည် နိုင်ငံတော်မှအပ အခြားနိုင်ငံတစ်ခုခုတွင် ဖြစ်ပါက သို့မဟုတ် အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်သည့်နေရာကို သတ်မှတ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ထားခြင်းမရှိပါက ပုဒ်မ ၁၀၊ ၁၁၊ ၃၀၊ ၃၁ နှင့် အခန်း (၁၀) တို့နှင့် သက်ဆိုင်စေရမည်။


(ဂ) နိုင်ငံတော်၏ တည်ဆဲအခြားဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်တွင် အငြင်းပွားမှုများကို အနုညာတနည်းဖြင့် စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းမပြုနိုင်ကြောင်း ကန့်သတ်ထားပါက ဤဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များသည် အဆိုပါ ဥပဒေအပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိစေရ။


အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၃ (ခ) တွင်


အနုညာတသဘောတူညီချက် ဆိုသည်မှာ ပဋိညာဉ်အရဖြစ်စေ၊ ပဋိညာဉ်အရ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ ဥပဒေနှင့်ညီညွတ်သော ဆက်စပ်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပေါ်ပေါက်သော သို့မဟုတ် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သော အငြင်းပွားမှု အားလုံးကိုဖြစ်စေ၊ အချို့ကိုဖြစ်စေ အနုညာတ စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းခံယူရန် အငြင်းပွားသူများက စာဖြင့် ရေးသားထားသော သဘောတူညီချက်ကိုဆိုသည်။


အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၃ (ဂ) တွင်


အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားမှုကို ခုံသမာဓိတစ်ဦးတည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ခုံသာဓိအဖွဲ့ဖြင့်ဖြစ်စေ အနုညာတစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းဖြင့် စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို ဆိုသည်။


လူ့အခွင့်အရေး (Human Rights)

လူ့အခွင့်အရေး (Human Rights)

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေ အမှတ် ၂၁ ဖြင့် ပြဌာန်းခဲ့ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂ (ဂ) ၌

လူ့အခွင့်အရေးဆိုရာတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

(၁)    ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးများ၊

(၂)    ကုလသမဂ္ဂက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေး  ကြေညာစာတမ်းပါ လူ့အခွင့် အရေးများ၊

(၃)    နိုင်ငံတော်ကလိုက်နာရန်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး စာချုပ်များတွင်ပါရှိသည့် လူ့အခွင့်အရေးများ၊

လူ့အခွင့်အရေး၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ

လူ့အခွင့်အရေးသည် လူသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သည်။  ( Human rights are universal)

လူအခွင့်အရေးသည် လူတိုင်းအတွက် မွေးရာပါ အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။    ( Human rights are inherent)

လူ့အခွင့်အရေးကို ဖယ်ရှားနှုတ်ပယ်၍မရပါ။ ( Human rights are inalienable)

လူ့အခွင့်အရေးကို ခွဲခြမ်း၍မရပါ။  ( Human rights are indivisible)

လူ့အခွင့်အရေးသည် အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုနေကြသည်။ (Human rights are interdependent and interrelated )

ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း (အနှစ်ချုပ်)

အပိုဒ် (၁)     လူတိုင်း မွေးကတည်းက တူညီသော ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးရှိသည်။ တစ်ဦးကို တစ်ဦးညီရင်းအစ်ကို စိတ်ဓာတ်ကျင့်သုံးသင့်သည်။

အပိုဒ် (၂)      လူတိုင်း လူမျိုး၊ အသားအရောင်၊ ကျား မ၊ ဘာသာစကား၊ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ၊ နိုင်ငံရေး၊ ပစ္စည်းဂုဏ်၊ မျိုးရိုးဂုဏ်စသည်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ခွဲခြားမှုမျိုး မပြုလုပ်ရ။

အပိုဒ် (၃)     လူတိုင်း အသက်ရှင်သန်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ် လုံခြုံမှုရခွင့် ရှိသည်။

အပိုဒ် (၄)    မည်သူ့ကိုမျှ ကျွေးကျွန်အဖြစ် သို့မဟုတ် အစေအပါးအဖြစ် မပြုရ။

အပိုဒ် (၅)    မည်သူ့ကိုမျှ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရက်စက်စွာပြုမှု ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် အပြစ်ဒဏ် ပေးခြင်းမပြုရ။

အပိုဒ် (၆)    လူတိုင်း တရားဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် လူသားဆန်ဆန် ဆက်ဆံခံခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၇)    လူတိုင်း ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် တန်းတူဖြစ်သည်။

အပိုဒ်(၈)    လူတိုင်း ဥပဒေအရ ခံစားခွင့်ရှိသည့် မူလအခွင့်အရေးများ ဖောက်ဖျက်ခံရလျှင် ဥပဒေ၏ အကူအညီ ရယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၉)    မည်သူ့ကိုမျှ မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းမပြုရ။

အပိုဒ်(၁၀)    လွတ်လပ်၍ ဘက်လိုက်မှုမရှိသော တရားရုံးတစ်ရပ်က အများပြည်သူ ရှေ့မှောက်တွင် တရားမျှတစွာ ကြားနားစစ်ဆေးခြင်းကို အညီအမျှ ရခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၁)     ပြစ်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် စွပ်စွဲခံရသော လူတိုင်း အပြစ်ရှိသည်ဟု တရားရုံးက ထင်ရှားစီရင်မှု မခံရ မချင်း အပြစ်မရှိသူဟု မှတ်ယူခံထိုက်သည်။

အပိုဒ်(၁၂)    လူတိုင်း မိမိ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာအား ထိပါးပုတ်ခတ်လာပါက ဥပဒေအရ အကာအကွယ် ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၃)    လူတိုင်း မိမိတိုင်းပြည်အတွင်း လွတ်လပ်စွာ သွားလာရွှေ့ပြောင်းခွင့်နှင့် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၄)    လူတိုင်းသည် မတရားနှိပ်စက်မှုမှ လွတ်ကင်းရန် အခြားနိုင်ငံများ၌ ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံနိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၅)     လူတိုင်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၁၆)    အရွယ်ရောက်ပြီးသော သတို့သားနှင့် သတို့သမီး နှစ်ဦးဆန္ဒနှင့်အညီ ထိမ်းမြား လက်ထပ်နိုင်သည်။ အိမ်ရာထူထောင်နိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၇)    လူတိုင်း ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မတရားသိမ်းယူခြင်း မခံထိုက်စေရ။

အပိုဒ်(၁၈)    လူတိုင်း မိမိနှစ်သက်ရာ ဘာသာတရားကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိသည်။ မိမိဆန္ဒနှင့် အညီ အခြားဘာသာသို့ ကူးပြောင်းနိုင်သည်။

အပိုဒ်(၁၉)    လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ ထင်မြင်ယူဆခွင့်၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရှိသည်။ သတင်း အချက်အလက် များကိုလည်း ရယူခွင့်၊ ဖြန့်ချိခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၀)    လူတိုင်းငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်၊ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၁)    လူတိုင်း တန်းတူညီမျှ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အစိုးရအုပ်ချုပ်မှု အာဏာသည် ပြည်သူ ပြည်သားတို့၏ ဆန္ဒအပေါ် အခြေခံရမည်။

အပိုဒ်(၂၂)    လူတိုင်း လူမှုဘဝလုံခြုံရေး ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၃)     လူတိုင်း အလုပ်လုပ်ခွင့်ရှိသည်။ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်းမှ အကာအကွယ် ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၄)    အလုပ်လုပ်သူတိုင်း အလုပ်အားလပ်ရက်နှင့် အနားယူခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၅)    လူတိုင်း လုံလောက်သည့် လူနေမှုအဆင့်အတန်း ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဘဝလုံခြုံမှု ရပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ လူမှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၆)    လူတိုင်း ပညာသင်ယူခွင့်ရှိသည်။ အနည်းဆုံးမူလတန်းနှင့် အခြေခံပညာအဆင့်တို့တွင် အခမဲ့ ဖြစ်ရမည်။ မူလတန်းပညာသည် မသင်မနေရ ဖြစ်ရမည်။

အပိုဒ်(၂၇)    လူတိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဘဝ၌ လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည်။ အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာတိုးတက်မှု အကျိုးရလဒ်များကို မျှဝေခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၈)    လူတိုင်း ဤစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အပြည့်အဝခံစားနိုင်ရန် အကောင်အထည်ဖော်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ခံစားခွင့်ရှိသည်။

အပိုဒ်(၂၉)    မိမိအခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးရာတွင် အခြားသူများ၏ အခွင့် အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အသိအမှတ်ပြု လေးစားရမည်။

အပိုဒ်(၃၀)    ဤကြေညာစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးများနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်း မည်သူမျှ မပြုလုပ်ရ။



မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ 

ပုဒ်မ ၂၈ တွင် လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုများ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်ပွားနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ဖျက်မှုသည် စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ဦးတည်နေသည်ကိုလည်းကောင်း သိရှိပါက ကော်မရှင်သည် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြု၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၂၉ တွင် ကော်မရှင်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်ပြုလုပ်ရာတွင် သဘာဝတရားမျှတမှု သဘောတရားနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြင် တရားမကျင့်ထုံး၊ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးနှင့် သက်သေခံအက်ဥပဒေတို့ပါ သက်ဆိုင်သည့်ပြဌာန်းချက်များကို ဆီလျော်သလို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက် နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၃၀ တွင် လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်တိုင်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူတစ်ဦး တစ်ယောက်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ တူညီသောလူတစ်စုကို ကိုယ်စားပြု၍ သော်လည်းကောင်း၊ တိုင်တန်းလိုသည့် အကြောင်းအရင်း ဖော်ပြပြီး ကော်မရှင်သို့ တိုင်ကြားနိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၃၇ တွင် ကော်မရှင်သည် အောက်ပါအကြောင်းတစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွှန်းသော တိုင်တန်းချက်ကို စုံစမ်း စစ်ဆေးခြင်း မပြုလုပ်ရ-
(က)    တရားရုံး တစ်ခုခု၏ ရှေ့မှောက်၌ စစ်ဆေး ကြားနာဆဲအမှုများနှင့် တရားရုံးတစ်ခုခု၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အယူခံမှု သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်မှု ဝင်ရောက်ဆဲအမှုများ၊
(ခ)    တရားရုံးတစ်ခုခုက အပြီးသတ်စီရင်ဆုံးဖြတ်ပြီးသောအမှုများ။

ပုဒ်မ ၃၈ တွင် ကော်မရှင်သည် အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဖြစ်စေ သက်ဆိုင်သော တိုင်တန်းချက်အပေါ် ၎င်းတို့ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် မိမိ၏ စုံစမ်းတွေ့ရှိချက်ကို အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်နှင့်အတူ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းသို့ ပေးပို့ရမည်။ ယင်းဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းသည် ကော်မရှင်၏ အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်များနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်အရေးယူ ဆောင်ရွက်ထားရှိမှု အခြေအနကို ရက်ပေါင်းသုံးဆယ်အတွင်း ကော်မရှင်သို့ ပြန်ကြားရမည်။ ထိုသို့ ပြန်ကြားရာတွင် တိုင်တန်းသူများ လက်တုံ့ပြန်မှု မခံရစေရေးအတွက် သေချာစေမည့် ဆောင်ရွက်ချက်ကိုလည်း ဖော်ပြရမည်။

ပုဒ်မ ၃၉ တွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်ပြီးဆုံးသည့်အခါ ကော်မရှင်သည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏ စုံစမ်းတွေ့ရှိချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များကို နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ အစီရင်ခံတင်ပြပြီး အများပြည်သူသိရှိနိုင်ရန်လည်း ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။

ပုဒ်မ ၄၀ တွင် ကော်မရှင်သည် တိုင်တန်းချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လူ့အခွင့်အရေးကို ဖောက်ဖျက်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာ တွေ့ရှိပါက ပုဒ်မ ၃၈ နှင့် ၃၉ တို့အရ တင်ပြသည့် အစီရင်ခံစာတွင် အောက်ပါတို့အတွက် အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်များကို ဖော်ပြရမည်-
(က) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုရှိကြောင်း အတည်ပြုချက်နှင့် ယင်းလူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုများဆက်လက် မဖြစ်ပေါ်စေရေးနှင့် အလားတူဖောက်ဖျက်မှုများ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေရေး၊
(ခ) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုကို ကုစားရန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုက သင့်လျော်သလို ဆောင်ရွက်ပေးရေး၊
(ဂ) လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအတွက် လူ့အခွင့်အရေး ဖောက်ဖျက်ခြင်းခံရသူ ရသင့်ရထိုက်သည့် နစ်နာကြေးရရှိနိုင်ရေး၊
(ဃ) သက်ဆိုင်ရာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း၊ လုပ်ငန်း၊ ပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းက အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ယင်းအကြံပြု တိုက်တွန်းချက်များအပေါ် ၎င်းတို့၏ အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များကို ကော်မရှင်သို့ သင့်လျော်သောအချိန်ကာလအတွင်း ပြန်ကြားရေး။
တို့ဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်များ
၁။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ
၂။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်၏ လက်ကမ်းစာစောင်များ

အင်ကိုတမ်း ( Incoterms )

အင်ကိုတမ်း ( Incoterms )



အင်ကိုတမ်း ( Incoterms ) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာ ကုန်စည် ကူသန်းရောင်းဝယ်မှု အသုံးအနှုန်းများ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ( International Commercial terms ) ၏ အတိုကောက်ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းအသုံးအနှုန်းများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင်အသုံးပြုနေသော ကုန်ရောင်းစာချုပ်များနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။


အင်ကိုတမ်းများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သည်ကြီးများအသင်းမှ ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကူသန်းရောင်းဝယ်မှု အသုံးအနှုန်းများ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သည်ကြီးများအသင်းမှ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်အဖြစ် အင်ကိုတမ်းဟုခေါ်ဆိုက  ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် အင်ကိုတမ်းများကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တို့တွင် အသီးသီးပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ရှစ်ကြိမ်မြောက် အဖြစ်ပြင်ဆင်ထုင်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ယခုအချိန်အထိ ကျင့်သုံးလျက်ရှိပါသည်။


ကုန်သေတ္တာများသည် ခရီးဆုံးမရောက်မီ ရက်ပိုင်းများစွာသွားလာကြရသဖြင့် ၎င်းနေရက်များတွင် လုံခြုံဘေးကင်းရန်လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်ရောင်းသူများနှင့် ကုန်ဝယ်သူများသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို ပို့ဆောင်ရာတွင် ရောင်းသူ၏ တာဝန်နှင့် ဝယ်သူတို့၏ တာဝန်တို့ကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ အင်ကိုတမ်းများသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို ဖြန့်ဖြူးရာတွင် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သော ရောင်းသူနှင့်ဝယ်ယူတို့၏ တာဝန်ယူမှုနှင့် တာဝန်ရှိမှုတို့အား ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။


အဆိုပါတာဝန်ယူမှုနှင့် တာဝန်ရှိမှုတို့မှာ


၁။ ကုန်ပစ္စည်းလွှဲအပ်သည့်နေရာ


          အင်ကိုတမ်းသည် ကုန်ရောင်းသူနှင့် ကုန်ဝယ်သူတို့၏ ကုန်ပစ္စည်းလွှဲအပ်သည့်နေရာတို့တွင် ကုန်ပစ္စည်းများ ပျောက်ဆုံး၊ ပျက်စီးမှုအန္တရယ်နှင့် တာဝန်ရှိမှုတို့ကိုဖော်ပြထားပါသည်။


၂။ သယ်ယူပို့ဆောင်စရိတ်


          အင်ကိုတမ်းတွင် မည့်သည့်ဘက်မှ သယ်ယူပို့ဆောင်စရိတ်အား ကျခံရမည့်ကို ဖော်ပြထားပါသည်။


၃။ ပို့ကုန်၊ သွင်းကုန်လုပ်ငန်းများ


          အင်ကိုတမ်းတွင် ပို့ကုန်၊ သွင်းကုန်လုပ်ငန်းများကို မည့်သည့်ဘက်က ဆောင်ရွက်ရမည်ကို ဖော်ပြထားပါသည်။


၄။ အာမခံစရိတ်


          အာမခံစရိတ်အား မည့်သည့်ဘက်က ကျခံရမည်ကို ဖော်ပြထားပါသည်။




EXW, FCA, FAS, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP, DAT, DAP နှင့် DDP တို့သည် အင်ကိုတမ်း ၂၀၁၀ ပါ အတိုကောက် အခေါ်အဝေါ်များ ဖြစ်ပါသည်။





EXW – Ex Works (named place of delivery)

 

Ex Works သည် ကုန်ရောင်းသူအတွက် တာဝန်ရှိမှု အနည်းဆုံး အင်ကိုတမ်းဖြစ်ပြီး ကုန်ဝယ်သူအတွက် တာဝန်ရှိမှု အများဆုံးဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ဝယ်သူသည် ကုန်ပစ္စည်းကို ကုန်ရောင်းသူ၏ လုပ်ငန်းဌာနဝန်းကျင် စက်ရုံ၊ သိုလှောင်ရုံတို့မှ လွှဲပြောင်းရယူရသည့်အတွက်ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ဝယ်သူသည် သယ်ယူပို့ဆောင်မှု အားလုံးကို တာဝန်ယူစီမံရပြီး အာမခံကြေးကိုလည်း ပေးရပါသည်။




FCA – Free Carrier (named place of delivery)



 ကုန်ရောင်းသူသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေရာ၌ ကုန်ဝယ်သူက စေလွှတ်သည့် ကုန်သယ်ယာဉ်သို့လွဲပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ သဘောတူထားသည့်နေရာသည် ရောင်းသူ၏ အဆောက်အအုံ ဥပစာအတွင်းဆိုလျှင် ကုန်တင်ယာဉ်ပေါ်သို့ကုန်ပစ္စည်းတင်ခကို ရောင်းသူမှ တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပြီး ပြင်ပတွင်ဖြစ်ပါက ကုန်တင်ခကို ဝယ်သူက ကျခံရမည်ဖြစ်ပါသည်။




FAS – Free Alongside Ship (named port of shipment)


ကုန်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်တင်ဆိပ်ကမ်းရှိ ကုန်တင်သဘောၤဘေးအရောက် ပို့ဆောင်ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ကုန်ရောင်းသူ၏ ကုန်ပစ္စည်း လွှဲအပ်မှုတာဝန်ပြီးဆုံးပါသည်။ ထိုသို့ဘေးချင်းယှဉ်ထားသည့်နေရာမှ သဘောၤပေါ်သို့ တင်ရာတွင် ကုန်ကျသော စရိတ်စကကိုလည်းကောင်း၊ အာမခံကြေးကိုလည်းကောင်း၊ သဘောၤသယ်ဆာင်ခ ကိုလည်းကောင်း ကုန်ဝယ်သူက ပေးချေရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ပင်လယ်ရေကြောင်း သို့မဟုတ် ပြည်တွင်းရေကြောင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ခြင်းအတွက်သာ အသုံးပြုရန်ဖြစ်ပါသည်။




FOB – Free on Board (named port of shipment)



ကုန်ရောင်းသူသည် ကုန်ဝယ်သူက သတ်မှတ်ထားသည့် သဘောၤပေါ်သို့ ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်ဆောင်ပေးရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ သဘောၤပေါ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ပစ္စည်းပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်းတို့တွင် ရောင်းသူတွင် တာဝန်မရှိတော့ဘဲ ဝယ်ယူသူသည် ကုန်ကျစရိတ် အားလုံးကို ကျခံရမည်ဖြစ်ပါသည်။




CFR – Cost and Freight (named port of destination)




ကုန်ရောင်းသူသည် တင်ပို့ရမည့် ပစ္စည်းများကို သဘာၤကြီးပေါ်အရောက်တင်ပို့ပေးပြီး သဘောၤခကုန်ကျစရိတ်ကိုပါ တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းများ ပျောက်ဆုံး၊ ပျက်စီးမှုအန္တရယ်ကို ဝယ်ယူသူက တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။




CIF – Cost, Insurance & Freight (named port of destination)



ကုန်ရောင်းသူသည် တင်ပို့ရမည့် ပစ္စည်းများကို သဘာၤကြီးပေါ်အရောက်တင်ပို့ပေးပြီး သဘောၤခ ကုန်ကျစရိတ်အပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်းများအတွက် အာမခံစရိတ်ကိုပါ တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။




DAP – Delivered At Place (named place of destination)



ကုန်ရောင်းသူသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို ပန်းတိုင်ကုန်ချနေရာတွင် ကုန်ဝယ်သူအတွက် ကုန်ချယူနိုင်အောင် အသင့်ထားပေးရန်ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် အသင့်ထားရှိပြီးသည်အထိ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ကုန်ပစ္စည်း ပျောက်ဆုံးမှုကို ကျခံတာဝန်ယူရန်ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ဝယ်သူသည်  သွင်းကုန်အတွက် ကျသည့်စရိတ်များနှင့် ကုန်ပစ္စည်းချခများကို တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။




DAT – Delivered At Terminal (named terminal at port or place of destination)




ရောင်းသူနှင့်ဝယ်ယူတို့ သဘောတူထားသည့် ပန်းတိုင်ကုန်ချဆိပ်ကမ်း၊ ကုန်ချစခန်းနေရာထိ ရောင်းသူက ကုန်ပစ္စည်း ပျောက်ဆုံးမှုနှင့် ပျက်စီးမှုအတွက် တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ပစ္စည်းချပြီးနောက် ကုန်ဝယ်သူသည် သွင်းကုန်ဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းများနှင့် သယ်ဆောင်ခများကို တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။



DDP – Delivered Duty Paid (named place of destination)



ကုန်ရောင်းသူအနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းအတွက် တာဝန်ယူရမှုအများဆုံးဖြစ်ပါသည်။ ကုန်ရောင်းသူသည် ကုန်ဝယ်သူနှင့်သဘောတူထားသည့် ကုန်ဝယ်သူ၏ ကုန်လှောင်ရုံ သို့မဟုတ် ကုန်ဝယ်သူ သတ်မှတ်သည့်နေရာသို့ ပို့ဆောင်ပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ ရောင်းသူသည် ပို့ကုန် ရှင်းလင်းရေး အတွက်သာမက သွင်းကုန် ရှင်းလင်းရေးအတွက်ပါတာဝန်ရှိပါသည်။



Incoterms များဖြစ်သော EXW, FCA, CPT, CIP, DAT, DAP နှင့် DDP တို့အား မည်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှု နည်းလမ်းတွင်မဆိုအသုံးပြုပြီး FAS, FOB, CFR နှင့် CIF တို့အား ပင်လယ်ရေကြောင်း သို့မဟုတ် ပြည်တွင်းရေကြောင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ခြင်းအတွက်သာ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ကိုးကားချက်များ


၁။ အင်ကိုတမ်း ၂၀၁၀၊ သိန်းလွင် (ပြည်ပပို့ကုန်)
၂။ ပြည်ပပို့ကုန် သွင်းကုန်စာချုပ်များ၊ သိန်းလွင် (ပြည်ပပို့ကုန်)
၃။ Capt Rajeev Jassal (https://www.myseatime.com)
၄။ https://en.wikipedia.org/wiki/Incoterms

စာချွန်တော်

စာချွန်တော်



၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၉၆ အရ စာချွန်တော်အမိန့်များ ထုတ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့ အပ်နှင်းထားပါသည်။ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့သာ စာချွန်တော်အမိန့်ထုတ်ဆင့်ပေးနိုင်ရန်အတွက် လျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။


၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂ (ခ) အရ စာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ ရှေ့တော်သွင်းစာချွန်တော်အမိန့်၊ အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့်၊ တားမြစ်စေစာချွန်တော်အမိန့်၊ အာဏာပိုင်မေးစာချွန်တော်အမိန့်နှင့် အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့်တို့ကိုဆိုပါသည်။


ရှေ့တော်သွင်းစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတရားရုံး တစ်ရုံးရုံး သို့မဟုတ် အခွင့်အာဏာရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုက ဖြစ်စေ၊ ထိန်းသိမ်းချုပ်နှောင်ထားသူကို စာချွန်တော်ရုံးသို့ ခေါ်ဆောင်စေပြီး ဥပဒေနှင့်အညီ ချုပ်နှောင်ထားခြင်း ရှိ မရှိ စိစစ် ကြားနာ၍ ဥပေဒနှင့် ညီညွတ်ခြင်း ရှိ မရှိ ရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကိုဆိုသည်။


အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားဝင်အခွင့်အာဏာရှိသူ တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုက ဖြစ်စေ၊ အစိုးရဌာနတစ်ခုခုက ဖြစ်စေ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်မှုအား ဥပေဒနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်စေရန် ရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကိုဆိုသည်။


အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့်သည် ပြည်သူ့တာဝန်ဝတ္တရားနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာ မည်သည့်လူပုဂ္ဂိုလ် (သို့မဟုတ်) ဌာနအဖွဲ့အစည်း (သို့မဟုတ်) လက်အောက်ခံတရားရုံးတို့ကိုမဆို ယင်းတို့၏ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သော ဌာနဆိုင်ရာ သီးခြားကိစ္စရပ်တချို့အား လုပ်ဆောင်စေရေးအတွက် တိုက်ရိုက်အာဏာပေးညွှန်ကြားသည့် ပုံသဏ္ဍန်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဥပဒေပညာရှင် Prem ၏ “Law of Habeas Corpus, Certiorari, Mandamus and Emergency Legislation” ဥပဒေကျမ်း စာမျက်နှာ ၃၅၄ တွင် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။


ထို့ပြင် နမ္မတူအလုပ်သမားများသမဂ္ဂနှင့် မြန်မာ့စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အနုညာတခုံရုံး ပါ၂ ဦး အမှုတွင် အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့်သည် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းက ဥပဒေနှင့်အညီ ထမ်းဆောင်ရန်ပျက်ကွက်သည့်  ၎င်း၏ ပြည်သူ့တာဝန်ဝတ္တရားဆိုင်ရာ ပျက်ကွက်မှုကို ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်စေရေးအတွက် တရားလွှတ်တော်ချုပ်က တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားနိုင်သည့် စာချွန်တော်အမိန့်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း လမ်းညွှန်ထုံးဖွဲ့ထားပါသည်။


တားမြစ်စေစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားရုံးတစ်ရုံးရုံး သို့မဟုတ် တရားစီရင်မှု သဘောသက်ဝင်သည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုခု၏ စီရင်ဆောင်ရွက်မှုတွင် စီရင်ခွင့်အာဏာ ကျော်လွန်၍ဖြစ်စေ၊ တရားမျှတမှုကို ဆန့်ကျင်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရန် ရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကိုဆိုသည်။


စီမံခန့်ခွဲမှုကိစ္စဆိုင်ရာ အကြောင်းကြားစာသည် တားမြစ်စေ စာချွန်တော်အမိန့် ထုတ်ဆင့်ပေးနိုင်သည့် ကိစ္စရမ်မျိုးမဟုတ်ဟု ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊ စာ- ၈၇ တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။


အာဏာပိုင်မေးစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ အစိုးရဌာနတစ်ခုခု သို့မဟုတ် အခွင့်အာဏာ အပ်နှင်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုသည် တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အများအပေါ်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် ဥပေဒ၊ နည်းဥပေဒ၊ စည်းမျဉ်း စည်းကမ်း၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ အမိန့်၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ထား ခြင်း ရှိ မရှိ စိစစ် ကြားနာ၍ ဥပေဒနှင့်ညီညွတ် ခြင်း ရှိမရှိ ရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကိုဆိုသည်။


အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားရုံးတစ်ရုံးရုံး သို့မဟုတ် တရားစီရင်မှု သဘောသက်ဝင်သည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုခု၏ ဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ချက်သည် ဥပေဒနှင့် ညီညွတ်မျှတမှုမရှိကြောင်း စိစစ်တွေ့ရှိရပါက ထိုဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ချက်ကို ဥပေဒနှင့်ညီညွတ်စေရန် ရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကိုဆိုသည်။


အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်တောင်းရာ၌ လျှောက်ထားသူသည် မိမိပယ်ဖျက်စေလိုသော သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်၏ အမိန့်သည် မိမိ၏အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်ကြောင်း သို့တည်းမဟုတ် မိမိအား အကျိုးမဲ့စေကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြရမည်ဖြစ်ပါသည်။


အကြောင်းခြင်းရာနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးကို အမှုခေါ်စာချွန်တော်ဖြင့်ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မည်မဟုတ်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ စီရင်ထုံးများ (တရားလွှတ်တော်ချုပ်) စာ-၁၉၄ ကိုရည်ညွှန်းပါသည်။


ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် မိမိလက်အောက် တရားရုံးတစ်ရုံးရုံးက ချမှတ်သည့် စီရင်ချက် သို့မဟုတ် အမိန့်တစ်ရပ်ရပ်သည် မိမိအား အပ်နှင်ထားခြင်းမရှိသည့် စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ထားကြောင်း တွေ့ရှိလျှင်ဖြစ်စေ၊ မိမိအား အပ်နှင်းထားသည့် စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ကျင့်သုံးရန်ပျက်ကွက်ကြောင်း တွေ့ရှိရလျှင်ဖြစ်စေ၊ အပေါ်ယံကြောကြည့်ရုံမျှဖြင့် မှားယွင်းသည့် အမိန့်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားမြင်သာလျှင်ဖြစ်စေ ယင်းအမိန့်ကို အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့် ထုတ်ဆင့်ပယ်ဖျက်ခွင့်ရှိသည်။


လက်အောက်ခံတရားရုံးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အယူခံမှုတင်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်မှုလျှောက်ထား၍ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်ပါက အမြင့်ဆုံးတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အဆင့်တူ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးက ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအာဏာ သို့မဟုတ် ကြီးကြပ်မှုအာဏာကို သုံးစွဲ၍ စာချွန်တော်အမိန့်ဖြင့် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊ စာ- ၁၉၀)


စာချွန်တော်အား
ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာ
နည်းဥပဒေများ နှင့်အညီ တင်သွင်းလျှောက်ထားရပါမည်။
(၁) ထိခိုက်နစ်နာသူက ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့ လျှောက်ထားရပါမည်။
(၂) လျှောက်ထားသူအမည်၊ လျှောက်ထားခံရသူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အစိုးရဌာန၏ အမည်ပါရမည်။
(၃) လျှောက်ထားလွှာပါကြောင်းအရာနှင့် ဆီလျော်သည့် စာချွန်တော်အမျိုးအစား ကိုဖော်ပြရမည်။
(၄)
လျှောက်ထားသူက ဥပဒေနှင့်အညီ မိမိရထိုက်ခွင့်ရှိသည့် သက်သာခွင့် သို့မဟုတ်
မိမိရဲ့ထိခိုက်နစ်နာ ဆုံးရှုံးမှုတို့ကို တိကျပြည့်စုံစွာ
ရေးသားဖော်ပြရပါမည်။
(၅) လျှောက်ထားလွှာနှင့်အတူ ကျမ်းကျိန်လွှာပါရမည်။



၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၆ အရ အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့်နှင့် တားမြစ်စေ စာချွန်တော်အမိန့်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ လျှောက်ထားလွှာ တင်သွင်းရန် အကြောင်းပေါ်ပေါက်သည့်နေ့မှ နှစ်နှစ်အတွင်း လျှောက်ထားလွှာ တင်သွင်းခြင်း မပြုလျှင် စာချွန်တော်အမိန့် ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုရဟု ပြဌာန်းထားသည်ကို တွေ့ရပါသည်။




ကျမ်းကိုးစာရင်း
၁။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာဥပဒေ၊
၂။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊
၃။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ထုံး၊
၄။ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ စာချွန်တော်အကြောင်း သိကောင်းစရာ    လက်ကမ်းစာစောင်

တရားမ နစ်နာမှုဥပဒေ (The Law of Torts)

တရားမ နစ်နာမှုဥပဒေ (The Law of Torts)

တရားမ နစ်နာမှု Torts သည် လက်တင်စကား Tortum မှ ဆင်းသက်လာပါသည်။ အင်္ဂလိပ်စကား Wrong နစ်နာခြင်းအဓိပ္ပါယ်ကိုဆောင်ပါသည်။

တရားမ နစ်နာမှုသည် ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်ကိုဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်မှုမှ ဖြစ်ပေါ်သည်။ အဆိုပါတာဝန်သည် လူအများအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည်။ ဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်လျှင် လျော်ကြေး တောင်းဆိုပိုင်ခွင့် ရှိစေရမည်ဟု Dr.Winfield က အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

တရားမ နစ်နာမှုဥပဒေကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင်ပြဌာန်းထားခြင်းမရှိပါ။ သို့ရာတွင် လျော်ကြေး / နစ်နာကြေး ကိစ္စရပ်များသည် တရားမ နစ်နာမှု ဥပဒေ သဘောတရားများအပေါ်များစွာ အခြေခံပြီး မြန်မာနိုင်ငံ တရားဥပဒေများဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၃ (၃) ပြဌာန်းချက်ပါ (တရားမျှတမှု) (သာနာညီမျှမှု) နှင့် (ကောင်းမြတ်သော အသိစိတ်ရှိမှု) တို့ကို အခြေခံ ဆုံးဖြတ်ပေးပါသည်။

တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ပြုလုပ်မှုတစ်ခုသည် ပြစ်မှုတစ်မှုအပြင် တရားမနစ်နာမှုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

တရားမနစ်နာမှုနှင့် ရာဇဝတ်ပြစ်မှု ခြားနားခြင်း

(၁) တရားမနစ်နာမှုတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အခွင့်အရေးကို ကျူးကျော်ခြင်း၊ ထိပါးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရာဇဝတ်မှုတွင် အများပြည်သူတို့၏ အခွင့်အရေးကို ကျူးကျော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အများပြည်သူတို့ကို ထိခိုက်သည်။

(၂) တရားမနစ်နာမှုတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အခွင့်အရေးကို ကျူးကျော်သဖြင့် ကျူးကျော်နစ်နာခြင်းခံရသူ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအတွက် ကျူးကျော်သူက နစ်နာသူအား လျော်ကြေးပေးရသည်။ ရာဇဝတ်မှုတွင် နောင်ဤပြစ်မှုကို မကျူးလွန်ရန် တားမြစ်သည့် အနေဖြင့် ကျူးကျော်သူအား ပြစ်ဒဏ်ပေးသည်။

(၃) တရားမနစ်နာမှုတွင် နစ်နာသူ (သို့မဟုတ်) အခွင့်အရေးဆုံးရှုံးသူက တရားလိုအဖြစ် တရားစွဲဆိုသည်။ ရာဇဝတ်မှုတွင် အများပြည်သူနှင့်အစိုးရအား ထိခိုက်နစ်နာသည်ဟု ယူဆသဖြင့် အစိုးရက တရားလိုအဖြစ် အရေးယူသည်။

တရားမနစ်နာမှုနှင့် ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်မှုတို့ ခြားနားခြင်း

(၁) တရားမနစ်နာမှုတွင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော အခွင့်အရေးကို ကျူးလွန်သည်။ ဥပမာ – မောင်မောင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာ ၎င်း၏မြေပေါ်တွင် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မည်သူမျှ ၎င်းအား လာ၍ မစော်ကားနိုင်။ ဤအခွင့်အရေးကို (Right in Rem) ဟု ဆိုပါသည်။

ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်ခြင်းတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်က အခြားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ပုဂ္ဂိလက အခွင့်အရေး (Right in Personam) ကို ကျူးကျော်သည်။

ဥပမာ – မောင်ဖြူသည် မောင်မဲ၏နွားကိုဝယ်ပြီး နွားဖိုးမပေးလျှင်၊ မောင်မဲသည် မောင်ဖြူအပေါ် နွားဖိုးရလိုကြောင်း တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့်ရရှိသည်။ ဤကိစ္စမျိုး၌ မောင်မဲ၏ အခွင့်အရေးသည် မောင်ဖြူတစ်ဦးတည်းအပေါ်ရရှိသော (Right in Person) အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။

(၂) တရားမနစ်နာမှုတွင် တာဝန်ဝတ္တရားကို ဥပဒေက ပြဌာန်းသည်။ ထိုတာဝန်သည် အများပြသည်သူနှင့် ဆိုင်ရမည်။

ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်မှုတွင် တာဝန်ကို ပဋိညာဉ်ပြုသူတို့က သတ်မှတ်သည်။ ဂတိပြုသူက ပဋိညာဉ်ပါ တာဝန်များကို ဂတိရသူအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည်။

(၃) တရားမနစ်နာမှုတွင် သဘောတူညီချက်မရှိ၊ ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်မှုတွင် ပဋိညာဉ်ရှိရမည်။ ပဋိညာဉ်သည် သဘောတူညီချက်ကို အခြေခံပြီး ပြုလုပ်သည်ဖြစ်၍ သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ပဋိညာဉ်မရှိနိုင်။

(၄) တရားမနစ်နာမှုတွင် လျော်ကြေးကို ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိ၊ အမှု၏အကြောင်းခြင်းရာများကို အထောက်အထားပြုပြီး တရားရုံးက သင့်လျော်မည်ထင်သော လျော်ကြေးကို ပေးသည်။

ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်မှုတွင် ပဋိညာဉ်ပြုသူက သတ်မှတ်ထားသော လျော်ကြေး ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေပြဌာန်း သတ်မှတ်ထားသော လျော်ကြေးကိုသော်လည်းကောင်း  ပေးပါသည်။

(၅) တရားမနစ်နာမှုတွင် ကျူးလွန်သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသော်လည်း ပဋိညာဉ်ဖေါက်ဖျက်မှုတွင် ပဋိညာဉ်တွင် ပါဝင်သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် မသက်ဆိုင်။



တရားမနစ်နာမှု ၂ မျိုး ၂ စားရှိပါသည်။

(၁) နစ်နာဆုံးရှုံးမှုမရှိဘဲ တရားမနစ်နာမှုမြောက်သော တရားမနစ်နာမှု

ဥပမာ- တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ မြေပေါ်ကျူးကျော်လျှင် မြေရှင်မှာ နစ်နာဆုံးရှုံးခြင်းမရှိသော်လည်း တရားမ နစ်နာမှုမြောက်သည်။

(၂) နစ်နာဆုံးရှုံးမှုကို သက်သေထင်ရှားပြနိုင်မှ တရားမနစ်နာမှုမြောက်သော တရားမနစ်နာမှု။

ဥပမာ – နှုတ်ဖြင့် အသရေပျက်မှုတွင် နစ်နာဆုံးရှုံးကြောင်း သက်သေထင်ရှားပြနိုင်မှ လျော်ကြေးရနိုင်မည်။

တရားမနစ်နာမှုအရ လျော်ကြေးတောင်းဆိုရာတွင် အခြေခံသော သဘောတရားများ

၁။       ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးရှိလျှင် တရားဥပဒေအရ ကုစားခွင့်ရှိရမည်။

ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့်ပတ်သက်၍သော်၎င်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်၎င်း၊ ဘာသာရေးအရသော်၎င်း ဖြစ်ပေါ်သော အခွင့်အရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တရားမနစ်နာမှု မစွဲဆိုနိုင်။

ဥပမာ- ဦးဖြူသည် ဦးမဲ၏မြေပေါ် ဖြတ်သန်းသွား၏။ ဦးမဲသည် ဦးဖြူအား မြေပေါ် ကျူးကျော်မှု စွဲဆိုနိုင်သည်။ တရားမနစ်နာမှုဥပဒေအရ လျော်ကြေးတောင်းဆိုပိုင်ခွင့် ရရှိ၏။ ဦးမဲ၏ အခွင့်အရေးသည် ဦးဖြူတစ်ဦးတည်းအပေါ်သာမဟုတ်၊ သူ၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ သူ၏ မြေပေါ် ဖြတ်သန်းသူဟူသ၍ အပေါ် ရရှိသည်။ လူအများအပေါ်ရရှိသော အဆိုပါအခွင့်အရေးမျိုးကို ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးဟူ၍၎င်း၊ ထိုဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ကျူးလွန်မှုကို Injuria ဟူ၍၎င်း တရားမနစ်နာမှု ဥပဒေတွင် ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။

၂။       ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်ကျူးကျော်ခြင်းမရှိဘဲ နစ်နာခြင်း၊

တရားပြိုင်သည် လက်ရှိစာသင်ကျောင်းနှင့်ကပ်ပြီး စာသင်ကျောင်းသစ်တစ်ကျောင်း ထောင်သည်။ ကျောင်းဟောင်းမှ ကျောင်းသားများ အစုလိုက် ကျောင်းသစ်သို့ ပြောင်းကြသည်။ ကျောင်းဟောင်းမှ နစ်နာဆုံးရှုံးသဖြင့် တရားပြိုင်ထံမှ လျော်ကြေးရရန်တရားစွဲဆိုသည်။ ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို နှောက်ယှက်ကျူးလွန်ခြင်းမရှိ။ သဘောရိုးဖြင့် ပြိုင်ဆိုင်မှုသာဖြစ်ခြင်းကြောင့် မည်မျှနစ်နာဆုံးရှုံးသော်လည်း လျော်ကြေးရရန်တရားမစွဲဆိုနိုင်။

၃။       နစ်နာဆုံးရှုံးခြင်းမရှိဘဲ ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်ကျူးကျော်ခြင်း။

ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်ကျူးကျော်လျှင် ဥပဒေက နစ်နာဆုံးရှုံးသည်ဟု ယူဆသည်။ လျော်ကြေးတောင်းဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နစ်နာဆုံးရှုံးခြင်းမရှိဘဲ၊ ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်ကျူးကျော်လျှင် တရားစွဲဆိုနိုင်သည်။ လျော်ကြေးရနိုင်သည်။

၄။       ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ပြားခြင်းကို အကြောင်းပြု ၍ တရားမစွဲဆိုနိုင်။

တရားမနစ်နာမှုအတွက် လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ကုန်ဆုံးခြင်း

၁။ တရားပြိုင်သေဆုံးခြင်း။      ။ တရားပြိုင်သေဆုံးသောအခါ-

(က) အသရေပျက်မှု၊ (ခ) ကိုထိလက်ရောက်မှုနှင့်

(ဂ) သေစေခြင်းမှအပ ကိုယ်ကို ထိခိုက်ကျူးလွန်သောအမှုတို့သည် ဆုံးခန်းတိုင်သို့ ရောက်သည်။

၂။ Waiver တရားမစွဲဘဲထားခြင်း။

၃။ Record and satisfaction ကြေအေးရန် သဘောတူပြီး အပြေအလည်ရရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခြင်း။

၄။ Release စွန့်လွှတ်ခြင်း။

၅။ Acquiescence သိလျက်နှင့် အရေးမယူသဖြင့် သဘောတူညီရာရောက်ခြင်း။

၆။ Judgement recovered တောင်းဆိုနိုင်သော သက်သာခွင့်အားလုံးကို တောင်းဆိုရမည်ဖြစ်လျက် ချန်ထားလျှင်ဖြစ်စေ၊ ကျန်နေလျှင်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းအတွက် အမှုသစ်တစ်ခု နောက်ထပ် မစွဲဆိုနိုင်ခြင်း၊

၇။ Limitation ကာလစည်းကမ်းသတ် ကျော်လွန်ခြင်း။

လျော်ကြေးအမှုများ

တရားမနစ်နာမှုတစ်ခုကို ကျူးလွန်လျှင် ကျူးလွန်ခြင်းကြောင့် နစ်နာဆုံးရှုံးသမျှကို တစ်မှုထဲတွင် တောင်းဆိုရမည်။ တောင်းဆိုရန် ပျက်ကွက်လျှင်သော်၎င်း၊ ချန်ထားလျှင်သော်၎င်း၊ ၎င်းအတွက် အမှုသစ်တစ်ခု မစွဲဆိုနိုင်၊ သို့ရာတွင် အောက်ပါအမှုမျိုးတွင် အမှုတစ်ခုထက် ပိုမို၍ စွဲဆိုနိုင်သည်။

(၁) တရားမနစ်နာမှုတစ်ခုသည်၊ အခွင့်အရေး ၂ ခု (သို့) ၂ ထက် ပိုမိုကျူးလွန်လျှင်

ဥပမာ – မောင်ဖြူသည် အရိုက်ခံရ၍ (က) လက်ကျိုးသည့်အပြင် (ခ) နာရီလည်း ပျက်စီးလျှင် အမှုတစ်ခုထဲတွင် ဖြစ်စေ၊ ၂ မှုခွဲ၍ ဖြစ်စေ စွဲဆိုနိုင်သည်။

(၂) ဆက်လက်ဖြစ်ပွားသော တရားမနစ်နာမှု။

ဥပမာ – ပုပ်နံသော အမှိုက်များကို တစ်ခြားသူ၏မြေပေါ်၌ စုပုံခြင်းတွင် ၎င်းအမှိုက်ကို မရွှေ့မပြောင်းသမျှ နေ့တိုင်း နေ့တိုင်း တရားစွဲဆိုနိုင်သည်။

(၃) တရားမနစ်နာမှုကို အချိန်အမျိုးမျိုးတွင် ကျူးလွန်လျှင်

ဥပမာ – အသရေဖျက်မှုတစ်ခုကို ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့များ၌ အချိန်အမျိုးမျိုးတွင် ကြေညာလျှင် ကြေညာတိုင်း တရားစွဲဆိုနိုင်သည်။

ကျမ်းကိုးစာရင်း

၁။ ဦးအောင်ရှိန်ဝန် ဝတ်လုံတော်ရ၊ အခြေခံ ပဋိညာဉ်အက်ဥပဒေ

၂။ ဦးမြင့်အောင်(ဘဏ်) တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ၊ လျော်ကြေးနှင့် နစ်နာကြေး